Η σκίαση μπορεί να περιορίζει τη θερμική επιβάρυνση των σταφυλιών χωρίς να μειώνει τα ηλιακά εγκαύματα, σύμφωνα με έρευνα του Ινστιτούτου Αγροτικών Ερευνών της Χιλής (INIA) και συνεργαζόμενων πανεπιστημίων, δημοσιευμένη στο επιστημονικό περιοδικό Phyton. Το πείραμα σε Chardonnay αναδεικνύει τη σημασία των συνθηκών εφαρμογής των προστατευτικών διχτυών.
Πιο συγκεκριμένα, η έρευνα πραγματοποιήθηκε στο Μάουλε την περίοδο 2023–2024. Συγκρίθηκαν δύο τύποι διχτυών, μερικά κατά το ξεφύλλισμα και μερικά σε αμπέλια χωρίς επέμβαση, σε γραμμές περίπου ανατολής–δύσης, με τα δίχτυα στη νότια πλευρά.
Το ασπρόμαυρο φωτοεπιλεκτικό δίχτυ περιόρισε τις καταγεγραμμένες ώρες άνω των 35°C σε εννέα, έναντι 41 χωρίς επέμβαση. Παράλληλα, η σοβαρότητα των εγκαυμάτων ανήλθε σε 7,08%, έναντι 2,42%. Η διαφορά αφορούσε την έκταση της ζημιάς, καθώς το ποσοστό των τσαμπιών με συμπτώματα δεν διέφερε στατιστικά σημαντικά.
Παράλληλα, η διάκριση ανάμεσα στη θερμοκρασία του αέρα και στη θερμοκρασία της επιφάνειας του σταφυλιού είναι κρίσιμη για την ερμηνεία τέτοιων παρατηρήσεων. Η άμεση ηλιακή ακτινοβολία μπορεί να θερμάνει τη ρώγα αρκετά περισσότερο από τον περιβάλλοντα αέρα. Η θέση του τσαμπιού μέσα στη βλάστηση και η έκθεσή του στον ήλιο επηρεάζουν επομένως τη θερμική επιβάρυνση που δέχεται ο ίδιος ο καρπός.
Μάλιστα, όπως καταγράφει επιστημονική ανασκόπηση στο Frontiers in Plant Science, τα ηλιακά εγκαύματα συνδέονται με τον συνδυασμό υψηλής θερμοκρασίας, έντονου φωτός και υπεριώδους ακτινοβολίας. Η υδατική καταπόνηση μπορεί να ενισχύσει τον κίνδυνο, ενώ η ευαισθησία διαφοροποιείται ανάλογα με την ποικιλία, το στάδιο ανάπτυξης και την προηγούμενη προσαρμογή των σταφυλιών στις συνθήκες έκθεσης. Οι βλάβες εκτείνονται από καφέ κηλίδες στη φλούδα έως νέκρωση και πλήρη ξήρανση.
Η σημασία τους για την οινοποίηση έχει τεκμηριωθεί σε επιμέρους πειράματα. Σε μελέτη της λευκής ποικιλίας Verdeca στο Σαλέντο, με σταφύλια της εσοδείας 2021, η αυξημένη έκθεση συνοδεύθηκε από μικρότερες ρώγες με εγκαύματα και μείωση της απόδοσης σε γλεύκος έως 30%. Στα λευκά κρασιά που οινοποιήθηκαν χωρίς εκχύλιση με τις φλούδες, οι ερευνητές συνέδεσαν την υπερβολική έκθεση με εντονότερο οξειδωτικό χαρακτήρα. Το αποτέλεσμα δείχνει ότι η προστασία του καρπού μπορεί να αφορά τόσο την ποσότητα του παραγόμενου χυμού όσο και τα χαρακτηριστικά του κρασιού, χωρίς να επιτρέπει την απόδοση των ίδιων συνεπειών σε κάθε ποικιλία.
Η αποτελεσματικότητα της σκίασης, πάντως, υποστηρίζεται από άλλες εργασίες. Τριετής μελέτη στη Franciacorta, δημοσιευμένη στο OENO One το 2020, εξέτασε Chardonnay και Pinot noir για αφρώδεις οίνους. Οι επεμβάσεις σκίασης καθυστέρησαν την ωρίμαση και συνέβαλαν στη διατήρηση της οξύτητας, χαρακτηριστικού με ιδιαίτερη βαρύτητα για τη συγκεκριμένη κατηγορία κρασιών. Η αξιολόγηση περιλάμβανε διαφορετικούς συνδυασμούς αφαίρεσης φύλλων και διχτυών, αναδεικνύοντας τη σημασία της διαχείρισης της βλάστησης για τη σύνθεση των σταφυλιών.
Στη χιλιανή έρευνα, οι περιορισμοί παραμένουν ουσιαστικοί: μία τοποθεσία, μία περίοδος και ένας καταγραφέας θερμοκρασίας ανά επέμβαση. Δεν μετρήθηκε άμεσα η θερμοκρασία της ρώγας ούτε αξιολογήθηκαν παραγόμενα κρασιά. Ο μηχανισμός της αυξημένης ζημιάς δεν αποδείχθηκε.
Συνεπώς, η συνεκτίμηση αυτών των εργασιών υποδεικνύει ότι η επιλογή σκίασης χρειάζεται να υπηρετεί συγκεκριμένο αμπελουργικό και οινοποιητικό στόχο. Η χαμηλότερη θερμοκρασία αποτελεί χρήσιμη ένδειξη, αλλά η τελική αξιολόγηση οφείλει να περιλαμβάνει την υγεία και την ωρίμαση του σταφυλιού. Αυτή η διάκριση έχει πρακτική αξία πριν μια πειραματική εφαρμογή μετατραπεί σε σύσταση για τον αμπελώνα.
