Με τη βοήθεια μιας εκτεταμένης βάσης γενετικών δεδομένων σύγχρονων αμπέλων, οι ερευνητές μπόρεσαν να δοκιμάσουν και να συγκρίνουν 28 διαφορετικούς σπόρους που προέρχονταν από γαλλικές αρχαιολογικές τοποθεσίες, οι οποίες χρονολογούνται από την εποχή του σιδήρου, τη ρωμαϊκή εποχή και τη μεσαιωνική περίοδο.
Χρησιμοποιώντας παρεμφερείς μεθόδους αρχαίου DNA που χρησιμοποιούμε για να εντοπίσουμε τους προγόνους μας, μια ομάδα ερευνητών από το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Δανία, τη Γαλλία, την Ισπανία και τη Γερμανία, βρήκαν γενετικούς συνδέσμους ανάμεσα στους σπόρους που προέρχονταν από διαφορετικούς αρχαιολογικούς χώρους με τις σύγχρονες ποικιλίες.
Υπήρξε από καιρό η υποψία ότι ορισμένες ποικιλίες σταφυλιών που καλλιεργούνται σήμερα, όπως το Pinot Noir που είναι ιδιαίτερα γνωστό, έχουν ακριβή γενετική αντιστοίχιση με φυτά που καλλιεργούνταν πριν από 2.000 χρόνια ή περισσότερο, αλλά μέχρι τώρα δεν υπήρχε τρόπος γενετικής ταυτοποίησης που να συνδέεται με εκείνη την εποχή.
Ο Dr.Nathan Wales, από το Τμήμα Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου της Υόρκης , δήλωσε: «Από το δείγμα των σπόρων σταφυλιών βρήκαμε 18 ξεχωριστά γενετικά χαρακτηριστικά , συμπεριλαμβανομένου ενός συνόλου γενετικά πανομοιότυπων σπόρων από δύο ρωμαϊκές τοποθεσίες που χωρίζονται σε απόσταση άνω των 600 χιλιομέτρων, και χρονολογούνται 2.000 χρόνια πριν.
«Αυτοί οι γενετικοί σύνδεσμοι, οι οποίοι περιλάμβαναν μια« αδελφική »σχέση με ποικιλίες που καλλιεργούνται στις περιοχές των Άλπεων σήμερα, αποδεικνύουν τις ικανότητες που είχαν οι οινοποιοί στο πέρασμα της ιστορίας στη διαχείριση των αμπελώνων χρησιμοποιώντας μοντέρνες τεχνικές όπως ο τρόπος της αγενούς αναπαραγωγής με μοσχεύματα.
Ένας σπόρος αρχαιολογικής σημασίας που βρέθηκε σε μία εκσκαφή στη μεσαιωνική περιοχή Orléans στην κεντρική Γαλλία ήταν γενετικά πανομοιότυπος με το Savagnin Blanc. Αυτό σημαίνει ότι η ποικιλία καλλιεργείται εδώ και 900 χρόνια μέσω των μοσχευμάτων.
Αυτή η ποικιλία (δεν πρέπει να συγχέεται με το Sauvignon Blanc), θεωρείται ότι ήταν δημοφιλής για αρκετούς αιώνες, αλλά δεν καταναλώνεται τόσο συχνά όσο ένα κρασί σήμερα εκτός της τοπικής περιοχής.
Το σταφύλι μπορεί να βρεθεί να αναπτύσσεται στην περιοχή Jura της Γαλλίας, όπου χρησιμοποιείται για την παραγωγή ακριβών φιαλών Vin Jaune, καθώς και σε μέρη της Κεντρικής Ευρώπης, όπου συχνά ονομάζεται Traminer.
Αν και αυτή η ποικιλία δεν είναι τόσο γνωστή σήμερα, το γενετικά πανομοιότυπο φυτό πριν από 900 χρόνια δηλώνει ότι το κρασί αυτό ήταν τόσο ιδιαίτερο που οι καλλιεργητές εκείνης της εποχής επέμεναν σε αυτή την επιλογή στο πέρασμα των αιώνων.
Προηγμένη γνώση
Ο Dr. Jazmín Ramos-Madrigal, μεταδιδακτορικός ερευνητής από το Πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης, δήλωσε: «Υποψιαζόμαστε ότι η πλειονότητα αυτών των αρχαίων σπόρων προέρχονται από εξημερωμένα μούρα που χρησιμοποιήθηκαν ενδεχομένως για την οινοποίηση με βάση τους ισχυρούς γενετικούς δεσμούς τους με τους αμπελώνες.
«Τα μούρα από ποικιλίες που χρησιμοποιούνται για το κρασί ήταν μικρά, με χοντρή φλούδα, γεμάτα σπόρους και περιείχαν ζάχαρη και άλλες ενώσεις όπως οξέα, φαινόλες και αρώματα – που χρειάζονταν στην παραγωγή κρασιού που όμως δεν ήταν κατάλληλα για να καταναλωθούν ως φρούτα. Αυτοί οι αρχαίοι σπόροι δεν είχαν ισχυρούς γενετικούς δεσμούς με τα σύγχρονα επιτραπέζια σταφύλια.
«Με βάση τα γραπτά του Ρωμαίου συγγραφέα και φυσιοδίφη, Πλίνιο τον Πρεσβύτερο και άλλους, γνωρίζουμε ότι οι Ρωμαίοι είχαν προηγμένη γνώση της οινοποίησης και είχαν ορίσει συγκεκριμένα ονόματα σε διαφορετικές ποικιλίες σταφυλιών, αλλά μέχρι στιγμής είναι αδύνατο να συνδέσουμε τα Λατινικά τους ονομασίες με τις σύγχρονες ποικιλίες.
«Τώρα έχουμε την ευκαιρία να χρησιμοποιήσουμε τη γενετική για να μάθουμε ακριβώς τι καλλιεργούσαν οι Ρωμαίοι στους αμπελώνες τους».
Ρωμαϊκοί σπόροι
Οι ερευνητές δεν μπόρεσαν να τακτοποιήσουν γενετικά τους αρχαίους ρωμαϊκούς σπόρους με τους σημερινούς, αλλά βρήκαν δύο στενούς συνδέσμους με δύο σημαντικές οικογένειες σταφυλιών που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή κρασιού υψηλής ποιότητας.
Αυτά περιλαμβάνουν την οικογένεια Syrah-Mondeuse Blanche – το Syrah είναι ένα από τα πιο σταφύλια που φυτεύονται περισσότερο παγκοσμίως – και το Mondeuse Blanche, το οποίο παράγει κρασί υψηλής ποιότητας (που είναι προστατευόμενο προϊόν) στο Savoy. Και την δεύτερη οικογένεια Pinot-Savagnin – Pinot Noir που είναι ο «βασιλιάς των σταφυλιών».
Ακόμα πιο πίσω στο παρελθόν
Ο Dr Wales είπε: «Είναι μάλλον αντισυμβατικό να προσπαθούμε εντοπίσουμε έναν αδιάληπτο γενετικό σύνδεσμο εκατοντάδων ετών στο παρελθόν. Αντί να εξερευνούμε ευρύτερα μοντέλα γενετικών αρχαίων φυτών όπως κάνουμε με τα περισσότερα αρχαία DNA, έπρεπε να σκεφτούμε όπως οι εγκληματολόγοι και να βρούμε την τέλεια ταυτοποίηση στη βάση δεδομένων.
«Οι μεγάλες βάσεις γενετικών δεδομένων από σύγχρονες καλλιέργειες και βελτιστοποιημένες παλαιογονιδιωματικές μεθόδους έχουν ευρέως βελτιώσει την ικανότητά μας να αναλύουμε τέτοιου είδους ιστορία για άλλους σημαντικούς καρπούς.
«Για τη βιομηχανία οίνου σήμερα, αυτά τα αποτελέσματα θα μπορούσαν να ρίξουν φως στην αξία ορισμένων ποικιλιών σταφυλιών, ακόμα και αν δεν έχουν δημοφιλή χρήση στα κρασιά σήμερα, κάποτε είχαν μεγάλη αξία για τους λάτρεις των κρασιών εκείνης της εποχής και γι’ αυτό ίσως αξίζει να τα εξετάσουμε περισσότερο. “
Οι ερευνητές ελπίζουν τώρα να βρουν περισσότερα αρχαιολογικά στοιχεία που θα μπορούσαν να τα στείλουν ακόμα πιο πίσω στο χρόνο και να αποκαλύψουν περισσότερες ποικιλίες κρασιού σταφυλιών.
Πηγή: york.ac.uk
