Αντί να επανέλθει στα προ πανδημίας μοτίβα μετά την αστάθεια του 2023 και του 2024, η αγορά δείχνει να έχει εισέλθει σε ένα «ανανεωμένο τοπίο». Σε αυτό κυριαρχούν η απόκλιση μεταξύ αξίας και όγκου, η αυξημένη γεωπολιτική ένταση και οι μεταβαλλόμενες συνήθειες κατανάλωσης στις ώριμες αγορές.
Κομβικός παράγοντας ήταν η ιστορικά μικρή παγκόσμια παραγωγή σταφυλιών το 2024, η χαμηλότερη από το 1961. Σε συνδυασμό με τη μειωμένη αγοραστική δύναμη των καταναλωτών, αυτή η έλλειψη οδήγησε σε υψηλότερες μέσες τιμές, την ώρα που η κατανάλωση συνεχίζει να υποχωρεί. Τα διεθνώς διακινούμενα λίτρα μειώνονται, αλλά η συνολική αξία του εμπορίου κρασιού παραμένει αξιοσημείωτα ανθεκτική, ιδιαίτερα στις ανώτερες κατηγορίες.
Παράλληλα, τρεις δυνάμεις ωθούν αυτή την απόκλιση μεταξύ αξίας και όγκου. Πρώτον, η περιορισμένη προσφορά και η «αναγκαστική» στροφή προς το premium κρασί κρατούν τις τιμές ψηλά, ειδικά σε χώρες όπως η Ισπανία και η Γαλλία όπου η παραγωγή μειώθηκε έντονα. Δεύτερον, οι δαπάνες για συσκευασία και μεταφορές παραμένουν αυξημένες, ενώ τα υψηλά επιτόκια κάνουν ακριβότερη τη χρηματοδότηση των αποθεμάτων. Τρίτον, οι καταναλωτές που συνεχίζουν να αγοράζουν κρασί στρέφονται ολοένα και περισσότερο σε ποιοτικότερα προϊόντα, με τις αφρώδεις και τις premium ετικέτες να αντέχουν καλύτερα τις ανατιμήσεις.
Η γεωπολιτική σκηνή όξυνε ακόμα περισσότερο την κατάσταση. Οι ΗΠΑ επανέφεραν δασμούς 15–25% στα ευρωπαϊκά κρασιά, με τον Καναδά να απαντά με αντίμετρα στα αμερικανικά. Αυτό προκάλεσε ανισορροπία στις ροές: πρώιμες αποθεματοποίησεις και απότομη πτώση αργότερα. Στη Ρωσία, οι κυρώσεις και η αποχώρηση δυτικών εταιρειών οδήγησαν σε κατάρρευση των ευρωπαϊκών εισαγωγών και στροφή προς την εγχώρια παραγωγή και τη Γεωργία.
Εν συνεχεία, οι μεταφορές δοκιμάστηκαν ιδιαίτερα: τα προβλήματα στην Ερυθρά Θάλασσα και οι καθυστερήσεις στη Διώρυγα του Σουέζ ανάγκασαν πολλά φορτία να κινηθούν μέσω του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας, παρατείνοντας δραστικά τους χρόνους παράδοσης. Το κόστος αποστολών direct-to-consumer άγγιξε ιστορικά επίπεδα σχεδόν 53 δολάρια ανά φιάλη, καθιστώντας βιώσιμο αυτό το κανάλι μόνο για πολυτελείς ετικέτες. Τα ναύλα εμπορευματοκιβωτίων επίσης αυξήθηκαν λόγω αβεβαιότητας και συνωστισμού σε αμερικανικά λιμάνια.
Στο τέλος του 2025, η συνολική αξία εισαγωγών αναμένεται να διαμορφωθεί στα 34,85 δισ. ευρώ (-2,1%), ενώ ο όγκος θα πέσει στα 9,45 δισ. λίτρα (-4,2%). Η μέση τιμή ανά λίτρο θα ανέβει κατά 2,2% στα 3,69 ευρώ. Η παγκόσμια κατανάλωση προβλέπεται στους 212 εκατ. εκατόλιτρους (-1,1%).
Η κατά κεφαλήν κατανάλωση συνεχίζει να μειώνεται, τόσο στις ΗΠΑ όσο και στην Ευρώπη, όπου ο οίνος χάνει έδαφος στο καθημερινό τραπέζι λόγω τάσεων μετριοπάθειας, αυξημένου ανταγωνισμού και οικονομικών πιέσεων.
Αναλυτικά ανά αγορά:
- ΗΠΑ: Μικρή αύξηση στην αξία (+2,1%) παρά τη μειωμένη ποσότητα (-1,5%), με αιχμή τις αφρώδεις ετικέτες.
- Ηνωμένο Βασίλειο: Πτώση τόσο σε αξία (-4,5%) όσο και σε όγκο (-6%) λόγω του νέου συστήματος φορολόγησης αλκοόλ.
- Γερμανία: Άνοδος αξίας (+4,5%) αλλά μικρή μείωση όγκου (-1,2%), με μετατόπιση από χύμα σε εμφιαλωμένο.
- Καναδάς: Αύξηση όγκου (+4%) αλλά πτώση αξίας (-3,5%) λόγω της αναζήτησης φθηνότερων επιλογών μετά τους δασμούς.
- Ιαπωνία: Σταθερή αξία (+1,5%) με οριακή πτώση όγκου (-1%), ενώ οι αφρώδεις συνέχισαν δυνατά.
- Ολλανδία: Μεγάλη πτώση όγκου (-10,5%) αλλά περιορισμένη μείωση αξίας (-2,5%) λόγω της συρρίκνωσης των εισαγωγών φθηνού χύμα κρασιού.
- Κίνα: Ισχυρή ανάκαμψη (+15% αξία, +8% όγκος) με την επιστροφή των αυστραλιανών κρασιών.
- Βέλγιο: Αύξηση σε αξία (+3%) και όγκο (+12%), πιθανώς λόγω επανεξαγωγών και εισροής φθηνών γαλλικών κρασιών.
- Ελβετία: Μείωση στις περισσότερες κατηγορίες, με εξαίρεση το χύμα και το Bag-in-Box.
- Σουηδία: Άνοδος αξίας (+2,5%) και πτώση όγκου (-5%) σε μια αγορά που ευνοεί το βιολογικό και το ηθικό προφίλ.
Ιδιαίτερα δυναμική ήταν η αγορά μη αλκοολούχων κρασιών, η οποία πλέον εκτιμάται στα 2,84 δισ. δολάρια. Παράλληλα, η δημοτικότητα των Bag-in-Box συνεχίζει να αυξάνεται χάρη στο χαμηλότερο κόστος και την ευκολία μεταφοράς, ενώ οι εμπορικές ροές χύμα κρασιού παραμένουν ασταθείς λόγω υψηλών εξόδων μεταφοράς.
Όσον αφορά το 2026 προβλέπεται ήπια ανάκαμψη στην παγκόσμια παραγωγή σταφυλιών (+3%), χωρίς ωστόσο να φτάνει τα ιστορικά επίπεδα. Οι τιμές ex-cellar ενδέχεται να σταθεροποιηθούν εφόσον η προσφορά βελτιωθεί, αλλά η ζήτηση θα συνεχίσει να επηρεάζεται από την οικονομία και τις νέες καταναλωτικές συμπεριφορές.
Εν κατακλείδι, ο κλάδος φαίνεται να κατευθύνεται σταδιακά προς πιο περιφερειακά, υψηλότερης αξίας εμπορικά μοντέλα, με έμφαση στη βιωσιμότητα, την υγεία και την ευκολία στοιχεία που αναμένεται να διαμορφώσουν την επόμενη εποχή της παγκόσμιας αγοράς κρασιού.
