Ένα θέμα που αντιμετωπίζεται με προσοχή στον αμπελοοινικό τομέα είναι το εάν περνάει άραγε η υπεράσπιση της οινοπαραγωγής στην αντεπίθεση απέναντι στην «υγιεινιστική» πίεση για την αποκανονικοποίηση της κατανάλωσης αλκοολούχων ποτών;
«Η προεκλογική εκστρατεία στη Γαλλία για τις προεδρικές εκλογές θα ξεκινήσει σύντομα. Αυτή πρέπει να είναι η ευκαιρία για να ανοίξει το ζήτημα του νόμου Évin· τροποποιήσεις είναι εφικτές, ειδικά αν τις στηρίξουμε ξεκάθαρα, έξυπνα και χωρίς δημαγωγία», δήλωσε ο Bernard Farges, πρόεδρος του Διεπαγγελματικού Συμβουλίου Κρασιού του Μπορντό (CIVB), κατά την ομιλία του στη γενική συνέλευση.
Να καταστεί η κατανάλωση κρασιού «μη φυσιολογική»
Χωρίς να διευκρινίσει περαιτέρω τη μεταρρύθμιση του νόμου Évin που θα έπρεπε να τεθεί υπόψη των υποψηφίων και των κομμάτων, ο αμπελουργός από το Μπορντό επισημαίνει ότι πέρα από τις πολιτικές δημόσιας υγείας στη Γαλλία (οι οποίες κάθε φθινόπωρο περιλαμβάνουν προτάσεις φορολόγησης κατά τις συζητήσεις για τον προϋπολογισμό), στον οινικό κλάδο «πρέπει να πολεμήσουμε σώμα με σώμα ενάντια στην κοινή επιθυμία πολλών παραγόντων να καταστήσουν την κατανάλωση κρασιού μη φυσιολογική».
Αυτό σημαίνει αποκανονικοποίηση: «η μείωση της κατανάλωσης κρασιού που παρατηρείται σε όλο τον κόσμο είναι εν μέρει συνέπεια αυτής της τάσης, και είναι πιο απαραίτητο από ποτέ να ενωθούμε για να αμυνθούμε και να υπερασπιστούμε την κατανάλωση για απόλαυση».
Πρόκειται για έναν αγώνα που απαιτεί καλή γνώση του αντίπαλου στρατοπέδου και των μεθόδων του. Εδώ και χρόνια, «ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) αλλάζει σταδιακά τη διεθνή ρητορική για το αλκοόλ», σημείωσε κατά την ίδια γενική συνέλευση η Krystel Lepresle, γενική διευθύντρια του Vin & Société. Η ίδια επισημαίνει ότι ο ΠΟΥ παρεκκλίνει από την εντολή των κρατών-μελών του («να καταπολεμήσει την επιβλαβή κατανάλωση αλκοόλ, μια πορεία που προφανώς ενθαρρύνουμε») για να ακολουθήσει τη δική του σταυροφορία («να φορολογήσει συμπεριφορές ή προϊόντα που ο ίδιος κρίνει ότι είναι επιβλαβή»).
Η ιδέα προέρχεται από το Lancet
Το 2018 αποτελεί σημείο καμπής σε αυτό το θέμα, με «την ιδέα του no safe level (κανένα ασφαλές επίπεδο), δηλαδή ότι δεν υπάρχει κατανάλωση που να είναι χωρίς κίνδυνο». Αυτό προωθήθηκε από «τη δημοσίευση της περίφημης μελέτης στο Lancet, η οποία αναφέρει για πρώτη φορά ότι κάθε κατανάλωση αλκοόλ ενέχει κίνδυνο», αναφέρει η Krystel Lepresle, η οποία σπεύδει αμέσως να διευκρινίσει:
«Στην πραγματικότητα, δεν το λέει ακριβώς η μελέτη, αλλά η επικοινωνία που έγινε γύρω από αυτή τη μελέτη. Και είναι πολύ σημαντικό να το σημειώσουμε αυτό. Αρχίζουμε ήδη να βλέπουμε μια απόκλιση ανάμεσα στα αποτελέσματα της μελέτης και την επικοινωνία που ενορχηστρώνεται γύρω από αυτά».
Αν και αυτή η μελέτη του 2018 εξακολουθεί να έχει μεγάλο αντίκτυπο, ο οποίος δεν εξασθενεί 8 χρόνια μετά, η επικαιροποίησή της το 2022, επίσης στο Lancet, δεν είχε την ίδια επιτυχία: «Για άτομα κάτω των 40 ετών, η μελέτη συνιστά να μην καταναλώνουν αλκοόλ, καθώς δεν υπάρχει ασφαλές επίπεδο. Ωστόσο, σημειώνεται ότι μετά τα 40 έτη, υπάρχουν οφέλη από τη μέτρια κατανάλωση. Προσωπικά, άκουσα πολλά για τη μελέτη του 2018, αλλά δεν άκουσα ποτέ τίποτα για την επικαιροποίηση του 2022», αναφέρει ειρωνικά η Krystel Lepresle, τονίζοντας ότι «ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας δεν σταματά να επαναλαμβάνει την ιδέα ότι δεν υπάρχει κανένα ασφαλές επίπεδο κατανάλωσης αλκοόλ, την ίδια στιγμή που η επιστήμη έχει τροποποιήσει ορισμένες από τις συστάσεις της».
Όταν οι έννοιες εργαλειοποιούνται
Όπως συνέβη και με την έκθεση του 2025 των Αμερικανικών Ακαδημιών Επιστημών και Ιατρικής, η οποία σημείωνε ότι «οι μετριοπαθείς καταναλωτές ζούσαν εξίσου πολύ, ή και περισσότερο, από τους ανθρώπους που δεν κατανάλωναν αλκοόλ. Και όμως, ο ΠΟΥ επέβαλε το no safe level στη διεθνή συζήτηση», εκφράζει τη λύπη της η Krystel Lepresle.
Η ίδια επισημαίνει δύο ακόμη έννοιες που επιστρατεύονται στο αντιαλκοολικό επιχείρημα του ΠΟΥ. Πρώτον, η έννοια των μη μεταδιδόμενων νοσημάτων (καρδιαγγειακά νοσήματα, καρκίνοι, αναπνευστικά νοσήματα, διαβήτης…). Αντιπροσωπεύοντας 3 στους 4 θανάτους παγκοσμίως, πρόκειται για «όλες τις ασθένειες που συνδέονται με τον τρόπο ζωής: προφανώς, υπάρχει το κάπνισμα, η ρύπανση, ο υποσιτισμός και η επιβλαβής κατανάλωση αλκοόλ. Αλλά αν δεν υπάρχει ασφαλές επίπεδο κατανάλωσης αλκοόλ, αυτό σημαίνει ότι για την εξάλειψη των μη μεταδιδόμενων νοσημάτων, πρέπει να συνιστούμε τη μη κατανάλωση αλκοολούχων ποτών και να στραφούμε σε πολύ πιο δραστικές πολιτικές δημόσιας υγείας», εξηγεί η Krystel Lepresle.
Η άλλη έννοια που χρησιμοποιεί ο ΠΟΥ είναι αυτή των εμπορικών προσδιοριστών της υγείας: «Μπορούμε να τους ορίσουμε ως οτιδήποτε αφορά τα συστήματα και τις πρακτικές που εφαρμόζει ο ιδιωτικός τομέας με σκοπό να επηρεάσει τη συμπεριφορά του καταναλωτή (μάρκετινγκ, επικοινωνία…). Με βάση αυτό, αρνούνται στον ιδιωτικό τομέα κάθε νομιμότητα να δράσει, ακόμη και όταν προωθούμε την υπεύθυνη κατανάλωση. Μας παραγκωνίζουν από τον διεθνή διάλογο», αναλύει η Krystel Lepresle, την ώρα που ο οινικός κλάδος επιθυμεί «να παραμείνει εντός αυτού του διεθνούς διαλόγου. Αυτή είναι άλλωστε η βούληση των κρατών-μελών και αυτό επιβεβαιώθηκε σε αρκετές περιπτώσεις σε παγκόσμια φόρουμ».
Πολιτικές συστάσεις
«Με αυτό το ιδεολογικό πλαίσιο» να διαχέεται, «ο ΠΟΥ θα περάσει σε πολιτικές συστάσεις», συνεχίζει η γενική διευθύντρια του Vin & Société, αναφερόμενη στη «φορολόγηση, τον περιορισμό της διαθεσιμότητας του προϊόντος και τον περιορισμό του μάρκετινγκ». Μαρτυρία αυτού αποτελούν οι επαναλαμβανόμενες κοινοβουλευτικές συζητήσεις στη Γαλλία κατά την ετήσια εξέταση του Νομοσχεδίου για τη Χρηματοδότηση της Κοινωνικής Ασφάλισης (PLFSS).
Γνωρίζοντας πλέον τον τρόπο λειτουργίας του ΠΟΥ, ο οινικός κλάδος συνεχίζει να «μάχεται ενάντια στην επιβλαβή κατανάλωση αλκοόλ» και να διασφαλίζει «την προώθηση της υπεύθυνης κατανάλωσης, διότι αν υπάρχει χώρος για την κατανάλωση, δεν υπάρχει χώρος για το no safe level», καταλήγει η Krystel Lepresle.
