Στο Κίεβο ο ίδιος λειτουργεί wine bars που σερβίρουν αποκλειστικά τοπικές ετικέτες, ταξιδεύει στο εξωτερικό εκπροσωπώντας την παραγωγή της χώρας του και τα τελευταία χρόνια καλλιεργεί τον δικό του αμπελώνα στη δυτική Ουκρανία, στο χωριό Zarichanka, δοκιμάζοντας νέους πειραματισμούς στην αμπελουργία και τη vinification.
Για τον Klimov, αυτή η ενασχόληση έχει λάβει σχεδόν υπαρξιακή διάσταση. «Έγινε αποστολή μου», αναφέρει ο ίδιος. «Θέλω να φέρω μια πραγματική επανάσταση στη βιομηχανία».
Η Ουκρανία άλλωστε δεν είναι νεοεισερχόμενη στον κόσμο του κρασιού. Μαζί με τη Μολδαβία, τη Ρουμανία και την ευρύτερη περιοχή του Καυκάσου, αποτελεί μια από τις ιστορικές κοιτίδες της αμπελουργίας. Οι αρχαιολογικές ανασκαφές έχουν φέρει στο φως ελληνικά αγγεία οινοποίησης, ενώ απολιθωμένα είδη σταφυλιών μαρτυρούν μια παράδοση που χάνεται στους 11ο–9ο αιώνες π.Χ.
Η πιο εμβληματική περιοχή υπήρξε κάποτε η Κριμαία, με τους αμπελώνες που απλώνονταν στους πρόποδες των νότιων ορέων της χερσονήσου. Μετά την παράνομη προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία το 2014, πολλοί αμπελώνες χάθηκαν ή καταστράφηκαν. Η Anna Eugenia Yanchenko, ερευνήτρια, sommelier και επιστήμονας πολιτισμού, εξηγεί πως ρωσικές δυνάμεις κατέστρεψαν εγκαταστάσεις, ακόμη και με νάρκες, εξαφανίζοντας ολόκληρες περιουσίες.
Μάλιστα, η κατάσταση επιδεινώθηκε δραματικά με την εισβολή του 2022. Εμβληματικά οινοποιεία, όπως το Château Kurin στον νότο ή το ARTWINERY στο Ντονέτσκ, ισοπεδώθηκαν. Άλλα, όπως το Prince Trubetskoy Winery και το Wineidea στην ευρύτερη περιοχή του Κιέβου, βρέθηκαν υπό κατοχή. Η παραγωγική ικανότητα της χώρας μειώθηκε σημαντικά, όμως όσοι παρέμειναν στον χώρο παλεύουν να διασώσουν όχι μόνο μια βιομηχανία, αλλά και ένα κομμάτι της εθνικής ταυτότητας.
Αυτή την ιδέα υπηρετεί και η Tania Olevska, που εγκατέλειψε την Ουκρανία το 2022 και πλέον ζει στο Λονδίνο. Έχοντας εργαστεί στον κλάδο στη χώρα της, δημιούργησε την Ukrainian Wines Company UK, μια εισαγωγική εταιρεία αφιερωμένη αποκλειστικά σε ουκρανικούς οίνους. Η αρχή δεν ήταν εύκολη. «Στην αρχή οι άνθρωποι απέρριπταν τα κρασιά μας», λέει. Η εικόνα όμως άλλαξε όταν οι πρώτες φιάλες εμφανίστηκαν σε εκθέσεις του Ηνωμένου Βασιλείου. Στο London Wine Fair του 2023, η συμμετοχή των ουκρανών παραγωγών προσέλκυσε έντονο ενδιαφέρον.
Παράλληλα, ο Klimov θεωρεί πως αυτό είναι αναμενόμενο. «Η χώρα μας είναι εκρηκτικά ποικιλόμορφη», υποστηρίζει. «Έχουμε μαύρα εδάφη, ασβεστολιθικά, ηφαιστειακά, και περισσότερες από 400 ποικιλίες σταφυλιού».
Εν συνεχεία, στο Ηνωμένο Βασίλειο, η οινογράφος Victoria Daskal πιστεύει πως η άνοδος στις εισαγωγές ουκρανικών κρασιών οφείλεται τόσο στην αυξημένη διεθνή ευαισθητοποίηση λόγω του πολέμου όσο και στην εγγενή περιέργεια μιας αγοράς ανοιχτής σε νέους terroirs.
Η πραγματικότητα όμως παραμένει δύσκολη. Η χώρα κουβαλά το βάρος αιώνων αστάθειας. Από τις εισβολές και την εναλλαγή εξουσιών μεταξύ 14ου και 18ου αιώνα, μέχρι τη μάστιγα της φυλλοξήρας τον 19ο αιώνα, ο αμπελώνας της Ουκρανίας γνώρισε αλλεπάλληλα πλήγματα. Κατά τη σοβιετική περίοδο, η ποιότητα θυσιάστηκε μαζικά στον βωμό της παραγωγής, οδηγώντας στη διάλυση ιδιωτικών οινοποιείων και στην παρακμή της φήμης του ουκρανικού κρασιού.
Σήμερα, εν μέσω μιας ακόμη σύγκρουσης, η προσπάθεια να διασωθεί η οινική κληρονομιά ταυτίζεται για πολλούς με την ανάγκη να διαφυλαχθεί η ίδια η ταυτότητα της χώρας. Η Yanchenko μιλά συχνά για το πόσο λίγο γνώριζαν οι προηγούμενες γενιές σχετικά με την πραγματική ιστορία του τόπου τους: «Μέσα από την έρευνα για το κρασί ανακαλύπτουμε ποιοι είμαστε».
Μέσα σε αυτό το κλίμα γεννήθηκε και το πιο πρωτότυπο εγχείρημα του Klimov: τα «κάθετα αμπέλια» του Κιέβου. Στους τοίχους παλιών κτιρίων, φυτεμένοι από τις αρχές του 20ού αιώνα, επιβιώνουν ακόμα κλήματα που διατρέχουν ολόκληρες συνοικίες. Το 2023 κάλεσε τους γείτονές του να μαζέψουν από κοινού τα σταφύλια των δρόμων της πόλης. Συγκέντρωσαν 200 κιλά καρπού. Το αποτέλεσμα; 100 φιάλες φυσικού κρασιού, με ετικέτα του καλλιτέχνη Waone, του οποίου το σχέδιο μετατρέπει κάθε μπουκάλι σε μικρό έργο τέχνης. Τα έσοδα διατέθηκαν στις ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις.
Για την Yanchenko, για τον Klimov, για την Olevska, το ουκρανικό κρασί δεν είναι απλώς μια οικονομική δραστηριότητα. Είναι μια πολιτισμική γέφυρα, ένα μήνυμα επιμονής και αξιοπρέπειας. Όπως λέει η Olevska, «ο κόσμος πρέπει να δοκιμάσει τα ουκρανικά κρασιά όχι από λύπηση, αλλά γιατί είναι καλά και αξίζουν μια θέση στο τραπέζι».
Εν κατακλείδι, ο Klimov πιστεύει πως κάθε μπουκάλι είναι μια μικρή συμβολή σε έναν μεγαλύτερο αγώνα. «Όταν στηρίζεις την οικονομία μας, στηρίζεις την κουλτούρα μας. Είναι ένα μικρό βήμα που μπορεί να κάνει ο καθένας για την Ουκρανία», σημ
