Η έρευνα, με τίτλο «Ενδυνάμωση της βιώσιμης ακριβούς αμπελουργίας: η πλατφόρμα ηλεκτρονικής μάθησης VTskills», υπογράφεται από μια διεθνή κοινοπραξία επιστημόνων από την Ελλάδα, την Ισπανία, την Ιταλία και το Βέλγιο και είχε παρουσιαστεί για πρώτη φορά στο Διεθνές Συνέδριο για την Έξυπνη Γεωργία το 2025. Η πρωτοβουλία έρχεται σε μια κρίσιμη στιγμή για τον ευρωπαϊκό οινοπαραγωγικό τομέα, ο οποίος δοκιμάζεται έντονα από την κλιματική αλλαγή, την αύξηση των φυτοπαθολογικών πιέσεων και τη διαρκώς εντονότερη απαίτηση για περιβαλλοντικά υπεύθυνες πρακτικές.
Τα στοιχεία που παραθέτει η μελέτη σκιαγραφούν το μέγεθος της πρόκλησης. Το 2023, η παραγωγή οίνου στην Ευρωπαϊκή Ένωση υποχώρησε στα 150 εκατομμύρια εκατόλιτρα, καταγράφοντας πτώση 7% σε ετήσια βάση, κυρίως λόγω ακραίων καιρικών φαινομένων, παρατεταμένων ξηρασιών, ανοιξιάτικων παγετών και έντονων βροχοπτώσεων, αλλά και εξαιτίας της έξαρσης μυκητιασικών ασθενειών. Παρά τη μείωση, η Ευρώπη εξακολουθεί να κατέχει δεσπόζουσα θέση παγκοσμίως, με περίπου το 45% της συνολικής αμπελουργικής έκτασης και πάνω από το 60% της παγκόσμιας παραγωγής οίνου, αποτελώντας βασικό πυλώνα απασχόλησης και κοινωνικής συνοχής στις αγροτικές περιοχές.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η πλατφόρμα VTskills αναπτύχθηκε από μια κοινοπραξία 14 εταίρων που περιλαμβάνει πανεπιστήμια, ερευνητικά ιδρύματα, κέντρα επαγγελματικής κατάρτισης και επιχειρήσεις του κλάδου. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται το Universidad de Sevilla και το COAG-Jaén, ενώ το έργο χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω του προγράμματος Erasmus+.
Κεντρικός στόχος της πρωτοβουλίας είναι να διευκολύνει την υιοθέτηση πρακτικών που είναι ταυτόχρονα περιβαλλοντικά, κοινωνικά και οικονομικά βιώσιμες. Για τον σκοπό αυτό, η VTskills προσφέρει διαδικτυακά μαθήματα προσαρμοσμένα τόσο σε φοιτητές όσο και σε επαγγελματίες του αμπελοοινικού τομέα – από γεωργικούς συμβούλους και τεχνικούς μέχρι διευθυντές εκμεταλλεύσεων και αμπελουργούς. Το εκπαιδευτικό περιεχόμενο οργανώνεται σε τέσσερις βασικούς άξονες: τις αρχές της βιώσιμης αμπελουργίας ακριβείας, τη διαχείριση κινδύνων και τη λήψη αποφάσεων με έμφαση στην ανθεκτικότητα, τη βιολογική διαχείριση εδάφους και υδατικών πόρων, καθώς και τις ψηφιακές δεξιότητες που εφαρμόζονται στον σύγχρονο αμπελώνα, όπως η χρήση αισθητήρων και η ανάλυση γεωαναφερμένων δεδομένων.
Η πλατφόρμα αξιοποιεί σύγχρονα εκπαιδευτικά εργαλεία: παρουσιάσεις, επιστημονικά άρθρα προσαρμοσμένα σε μη εξειδικευμένο κοινό, διαδραστικά κουίζ, αλλά και βίντεο με avatars που δημιουργούνται με τεχνητή νοημοσύνη. Το υλικό είναι διαθέσιμο σε πολλές γλώσσες, ώστε να καλύπτει τις ανάγκες όλων των συμμετεχουσών χωρών, ενώ η δομή των μαθημάτων έχει σχεδιαστεί έτσι ώστε να είναι προσβάσιμη ακόμη και σε χρήστες με περιορισμένη τεχνολογική εμπειρία. Με την ολοκλήρωση των αξιολογήσεων, οι συμμετέχοντες μπορούν να λαμβάνουν πιστοποιητικά, ενισχύοντας το επαγγελματικό τους προφίλ.
Η ανάπτυξη της VTskills βασίστηκε στην εμπειρία του προηγούμενου έργου SPARKLE (2018-2020), το οποίο είχε θέσει τα θεμέλια για την εκπαίδευση στη βιώσιμη γεωργία ακριβείας. Η νέα πλατφόρμα προχώρησε ένα βήμα παραπέρα, εστιάζοντας στις ειδικές ανάγκες του αμπελοοινικού τομέα, όπου όπως υπογραμμίζει η μελέτη, η έλλειψη εξειδικευμένης κατάρτισης παραμένει ένα από τα βασικά εμπόδια στον εκσυγχρονισμό, ιδίως στις μικρές εκμεταλλεύσεις.
Σε στρατηγικό επίπεδο, η VTskills ευθυγραμμίζεται με βασικές ευρωπαϊκές πολιτικές, όπως η European Green Deal, η Common Agricultural Policy και η στρατηγική Farm to Fork Strategy. Η μελέτη καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η ευρεία υιοθέτηση έξυπνων τεχνολογιών και η επένδυση στη συνεχή εκπαίδευση αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για να διασφαλιστεί η ανθεκτικότητα και η βιωσιμότητα του ευρωπαϊκού αμπελώνα σε ένα περιβάλλον που αλλάζει ραγδαία, τόσο κλιματικά όσο και κοινωνικά.
