Πόσο αξίζει πραγματικά το κρασί για τη Γαλλία όταν δεν μιλάμε για πωλήσεις, εξαγωγές ή κατανάλωση; Σύμφωνα με νέα μελέτη της Deloitte, που πραγματοποιήθηκε για λογαριασμό της Vin & Société, η απάντηση ανέρχεται σε δισεκατομμύρια ευρώ. Οι Γάλλοι ενήλικες δηλώνουν ότι θα ήταν διατεθειμένοι, συλλογικά, να διαθέσουν €6,8 δισ. για την ενίσχυση της οινικής κληρονομιάς της χώρας και ακόμη €5,2 δισ. για τη διατήρησή της. Η Vin & Société παρουσιάζει τα ευρήματα ως ένδειξη ότι το κρασί κατέχει μια θέση στη γαλλική κοινωνία πολύ ευρύτερη από την κατανάλωσή του ή την οικονομική του συνεισφορά. Για τη Γαλλία, λοιπόν, το κρασί δεν είναι απλώς ένα προϊόν. Είναι μνήμη, τεχνογνωσία, κοινωνική ζωή, πολιτιστική ταυτότητα και διεθνής εικόνα.
Η έρευνα επιχειρεί να μετρήσει αυτό που οι οικονομολόγοι αποκαλούν «αξία μη χρήσης» (non-use value): την αξία που αποδίδουν οι πολίτες σε ένα αγαθό λόγω της ύπαρξης, της διατήρησης, της μετάδοσης και της πολιτιστικής του σημασίας, ανεξάρτητα από το αν το καταναλώνουν. Σε ατομικό επίπεδο, οι ερωτηθέντες δήλωσαν ότι θα ήταν διατεθειμένοι να συνεισφέρουν κατά μέσο όρο €123 ανά άτομο για την ενίσχυση της οινικής κληρονομιάς και €94 για τη διατήρησή της.
Το κρασί ως πολιτιστική κληρονομιά
Η έρευνα έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία ο γαλλικός οινικός κλάδος επιχειρεί να αναδείξει, παράλληλα με την οικονομική του βαρύτητα, και τον πολιτιστικό του ρόλο. Σύμφωνα με τη Vin & Société, ο κλάδος δημιουργεί €92 δισ. σε έσοδα, στηρίζει περίπου 440.000 άμεσες και έμμεσες θέσεις εργασίας και προσελκύει σχεδόν 12 εκατομμύρια οινοτουρίστες ετησίως. Ωστόσο, η συγκεκριμένη μελέτη δεν είχε ως στόχο να αποτιμήσει ξανά αυτή την οικονομική δραστηριότητα. Επιχείρησε να καταγράψει κάτι διαφορετικό: πόση αξία αποδίδει η γαλλική κοινωνία στο κρασί ως στοιχείο ταυτότητας, συλλογικών εθίμων, τεχνογνωσίας και πολιτιστικής συνέχειας.
Η Deloitte χώρισε την οινική κληρονομιά σε τρεις βασικές διαστάσεις:
- Γνώση και τεχνογνωσία, που συνδέονται με την παραγωγή και τον πολιτισμό του κρασιού.
- Συντροφικότητα και κοινωνικοί δεσμοί, που αναπτύσσονται μέσα από τις κοινές στιγμές γύρω από το κρασί.
- Πολιτιστική κληρονομιά και διεθνής επιρροή, που περιλαμβάνουν τη θέση του κρασιού στη γαλλική ταυτότητα, τη μετάδοσή του από γενιά σε γενιά και τον ρόλο του στην εικόνα της Γαλλίας στο εξωτερικό.
Η δύναμη της παρέας — αλλά η αξία της κληρονομιάς μετριέται αλλιώς
Όταν οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να επιλέξουν ποια διάσταση θεωρούν σημαντικότερη, το 70% ανέδειξε τη συντροφικότητα και τους κοινωνικούς δεσμούς. Ακολούθησαν η πολιτιστική κληρονομιά και η διεθνής επιρροή με 53%, ενώ η γνώση και η τεχνογνωσία συγκέντρωσαν 27%. Όταν όμως οι ερωτώμενοι χρειάστηκε να κάνουν οικονομικούς συμβιβασμούς, η εικόνα διαφοροποιήθηκε. Η πολιτιστική κληρονομιά και η διεθνής επιρροή απέκτησαν τη μεγαλύτερη χρηματική αξία. Για τη διατήρησή τους, οι συμμετέχοντες δήλωσαν πρόθυμοι να διαθέσουν €38 ανά άτομο, ενώ για την ενίσχυσή τους €62. Η συντροφικότητα και οι κοινωνικοί δεσμοί αποτιμήθηκαν σε €33 για τη διατήρηση και €18 για την ενίσχυση, ενώ η γνώση και ο πνευματικός εμπλουτισμός σε €23 και €42 αντίστοιχα.
Δεν χρειάζεται να πίνεις κρασί για να το θεωρείς κομμάτι της Γαλλίας
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα της έρευνας είναι ότι η σύνδεση με την οινική κληρονομιά δεν περιορίζεται στους καταναλωτές. Σύμφωνα με τη μελέτη, το 75% των μη καταναλωτών κρασιού αποδίδει αξία τουλάχιστον σε μία από τις διαστάσεις της οινικής κληρονομιάς, ενώ το 47% δηλώνει ότι αισθάνεται υπερηφάνεια όταν ένα γαλλικό κρασί αναγνωρίζεται στο εξωτερικό. Στο σύνολο του δείγματος, το ποσοστό είναι ακόμη πιο χαρακτηριστικό: 86% των ερωτηθέντων θεωρεί ότι το κρασί αποτελεί μέρος της γαλλικής πολιτιστικής ταυτότητας. Η ηλικία, το φύλο και η κοινωνικοοικονομική κατηγορία δεν φάνηκε να μεταβάλλουν σημαντικά την αξία που αποδίδεται στην οινική κληρονομιά. Η γεωγραφία είχε μεγαλύτερη επίδραση, χωρίς όμως να αλλάζει τη συνολική εικόνα. Οι κάτοικοι των οινοπαραγωγικών περιοχών δήλωσαν ότι θα διέθεταν κατά μέσο όρο €111 για τη διατήρηση της οινικής κληρονομιάς, έναντι €82 μεταξύ των κατοίκων άλλων περιοχών.
Περισσότερο από το Κολοσσαίο;
Η Deloitte και η Vin & Société επιχείρησαν να συγκρίνουν τα αποτελέσματα με διεθνείς μελέτες που αφορούν άλλες πολιτιστικές και φυσικές κληρονομιές. Σύμφωνα με τη σύγκριση, η μέση προθυμία πληρωμής που καταγράφηκε στη γαλλική έρευνα είναι υψηλότερη από αντίστοιχες τιμές που έχουν καταγραφεί για το Κολοσσαίο στην Ιταλία (€60 ανά άτομο), τον Μεγάλο Κοραλλιογενή Ύφαλο στην Αυστραλία (€55) και τα πολιτιστικά τοπία του καφέ στην Κολομβία (€38).
Η Maia David, καθηγήτρια περιβαλλοντικής οικονομίας στο AgroParisTech, η οποία υποστήριξε την έρευνα, ανέφερε ότι το γαλλικό αποτέλεσμα βρίσκεται πάνω από τον μέσο όρο των €57 που έχει καταγραφεί στην ακαδημαϊκή βιβλιογραφία για αντίστοιχες αποτιμήσεις πολιτιστικής κληρονομιάς. Οι συγκρίσεις, ωστόσο, χρειάζονται προσοχή. Η ίδια η μελέτη επισημαίνει ότι οι διαφορετικές έρευνες αφορούν διαφορετικά είδη κληρονομιάς, διαφορετικούς πληθυσμούς και διαφορετικούς τρόπους υπολογισμού της οικονομικής συνεισφοράς. Και κυρίως: τα ποσά δεν αντιστοιχούν σε πραγματικές δαπάνες. Πρόκειται για δηλωμένη προθυμία οικονομικής συνεισφοράς σε υποθετικά σενάρια.
Πώς έγινε η έρευνα
Η Deloitte πραγματοποίησε την έρευνα σε 2.040 ενήλικες στη μητροπολιτική Γαλλία, σε δείγμα που παρουσιάζεται ως αντιπροσωπευτικό του πληθυσμού ηλικίας 18 ετών και άνω.
Οι γυναίκες αντιπροσώπευαν το 52% του δείγματος, η μέση ηλικία ήταν τα 50 έτη, το 41% των συμμετεχόντων ζούσε σε οινοπαραγωγικές περιοχές και το 85% δήλωσε ότι καταναλώνει κρασί.
Πριν από τις ερωτήσεις, οι συμμετέχοντες παρακολούθησαν δύο ενημερωτικά βίντεο, ώστε να αποκτήσουν κοινή βάση κατανόησης των εννοιών που αξιολογούνταν.
Στη συνέχεια συμμετείχαν σε οκτώ διαδοχικές ασκήσεις επιλογής, στις οποίες παρουσιάζονταν υποθετικά σενάρια όπου οι τρεις διαστάσεις της οινικής κληρονομιάς μπορούσαν να υποβαθμιστούν, να παραμείνουν σταθερές ή να βελτιωθούν.
Κάθε σενάριο περιλάμβανε και μια πιθανή οικονομική συνεισφορά από €0 έως €40, η οποία παρουσιαζόταν ως δωρεά σε ειδικό ταμείο. Η Deloitte χρησιμοποίησε στη συνέχεια οικονομετρικά μοντέλα για να υπολογίσει την αξία που αποδίδουν οι πολίτες σε κάθε χαρακτηριστικό.
Πριν από την κύρια έρευνα είχε προηγηθεί πιλοτική έρευνα με 62 συμμετέχοντες.
Η μελέτη πραγματοποιήθηκε από τους οικονομολόγους της Deloitte France Olivier Sautel, Liesbeth de Fossé και Liza Trambouze, με ακαδημαϊκή υποστήριξη της Maia David και επιστημονική επιτροπή στην οποία συμμετείχαν ειδικοί στην ανθρωπολογία, την ιστορία του κρασιού, καθώς και στον σχεδιασμό μουσειακών και πολιτιστικών προγραμμάτων.
Η Vin & Société, η οποία εκπροσωπεί 21 περιφερειακούς διεπαγγελματικούς φορείς και επτά εθνικές οργανώσεις του γαλλικού αμπελοοινικού κλάδου, υποστηρίζει ότι ζήτησε τη συγκεκριμένη έρευνα προκειμένου να τεκμηριώσει καλύτερα τη θέση του κρασιού στη γαλλική κοινωνία, πέρα από τις πωλήσεις, τις εξαγωγές και τον οινοτουρισμό.
