του Πέτρου Γκόγκου
Ο μήνας λοιπόν ξεκινά τιμώντας τον προστάτη των αμπελουργών, Άγιο Τρύφωνα, την 1η Φεβρουαρίου. Μια μορφή της ορθόδοξης εκκλησίας με καταγωγή από τη Λάμψακο της Φρυγίας, περιοχή ξακουστή τα χρόνια εκείνα (γύρω στο 240 μ.Χ.) για το αμπέλι και το κρασί της. Ο Άγιος, χηνοβοσκός στο επάγγελμα, που απεικονίζεται με ένα κλαδευτήρι στο χέρι, μάλλον ήρθε να καλύψει το κενό που άφηνε πίσω της η απαγόρευση της «παλιάς» θρησκείας που έκλεινε μέσα της πλήθος αντιλήψεων και τελετουργικών για τη βλάστηση και τη γονιμότητα. Άλλωστε, η διαδικασία του κλαδέματος είναι μια από τις πιο κρίσιμες εργασίες στον ετήσιο κύκλο του αμπελιού, με τους ανθρώπους από την αρχαιότητα να αναζητούν την εύνοια των θεών πριν τολμήσουν παρεμβάσεις στα αμπέλια τους. Δεν μπορεί να είναι τυχαίο το γεγονός ότι οι Αρχαίοι Αθηναίοι γιόρταζαν αυτές τις ημέρες τα Ανθεστήρια (περί τις 26 Φεβρουαρίου), ημέρες αφιερωμένες στον θεό Διόνυσο, κατά τις οποίες άνοιγαν και τα πρώτα πιθάρια με το κρασί του περασμένου τρύγου.
Αλλά και ο βασικός Γάλλος ομόλογος του Αγίου Τρύφωνα, ο Saint Vincent, εορτάζεται στους γαλλικούς αμπελότοπους την ίδια περίπου χρονική περίοδο, στις 22 Ιανουαρίου.
Οι βυζαντινές επαρχίες που μπορούσαν να καυχηθούν για τον οίνο τους τόσο όσο οι περιοχές της Προποντίδας ήταν λιγοστές, με τον εορτασμό του Αγίου να ξεκινά από εκεί και να περνά γρήγορα στους κατοίκους της Ανατολικής Ρωμυλίας, οι οποίοι με τη σειρά τους έφεραν τις πλούσιες παραδόσεις εορτασμού της ημέρας αυτής -θεωρείται αργία στο αμπέλι- τις περιοχές όπου εγκαταστάθηκαν, φημισμένες δηλαδή ζώνες του οίνου στη σημερινή Ελλάδα, όπως είναι η Γουμένισσα, η Νάουσα και το Αμύνταιο, η Ραψάνη και η Νέα Αγχίαλος. Το αμπέλι λοιπόν αγιάζεται την πρώτη του μήνα και στη συνέχεια, ανάλογα με τις κλιματικές συνθήκες της εκάστοτε περιοχής, ξεκινά ο σχεδιασμός και η υλοποίηση του κλαδέματος, που θέλει εκτός από την εύνοια θεών και αγίων, μυαλό και στρατηγική.
