Η συγκεκριμένη αλλαγή, όπως εξηγεί η ΚΕΟΣΟΕ, απορρέει από τη νομοθετική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη μεταρρύθμιση της ΚΑΠ 2028–2034 (COM(2025) 560), η οποία παρουσιάστηκε τον Ιούλιο του 2025 παράλληλα με το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (MFF), όπου εισάγεται μια ριζική απλούστευση και αναδιάρθρωση της αρχιτεκτονικής των πόρων.
«Η προοπτική της προαιρετικότητας των τομεακών προγραμμάτων οίνου – ο ετήσιος προϋπολογισμός των οποίων ανέρχεται στα 23,03 εκατομμύρια ευρώ – και η τυχούσα εξ’ αυτού του λόγου αφαίρεση πόρων από τον τομέα του οίνου, θα αποτελούσε βαρύτατο πλήγμα για τους εμπλεκόμενους στον τομέα αμπελουργούς και οινοποιούς, αφού θα τους στερούσε τις δυνατότητες σημαντικών παρεμβάσεων στον πρωτογενή, μεταποιητικό τομέα και στις αγορές του ελληνικού οίνου και θα έθιγε τη βιωσιμότητά τους», αναφέρει σχετικά η ΚΕΟΣΟΕ, ζητώντας «η χρηματοδότηση του τομεακού προγράμματος οίνου στην υπό διαβούλευση ΚΑΠ 2028- 2034 , να παραμείνει δεσμευτική».
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει η οργάνωση ο παγκόσμιος και ο ευρωπαϊκός αμπελοοινικός τομέας – σύμφωνα και με τις εκτιμήσεις του Διεθνούς Γραφείου Αμπέλου και Οίνου (O.I.V) , βρίσκεται ενώπιον μιας πρωτόγνωρης αρνητικής εξέλιξης βασικών του μεγεθών.
Ειδικότερα, σύμφωνα με την τελευταία Έκθεση του Διεθνούς Γραφείου Αμπέλου και Οίνου (O.I.V), καταγράφονται οι κυριότερες τάσεις στον παγκόσμιο τομέα του οίνου για το 2025, που καταδεικνύουν ότι ο τομέας οίνου έχει εισέλθει σε περίοδο κρίσης:
Μείωση Αμπελώνων: Η παγκόσμια αμπελουργική έκταση συρρικνώθηκε για έκτο συνεχές έτος κατά 0,8%(στα 7,0 εκατ. εκτάρια, 2019 – 7,4 εκατ. εκτάρια, μείωση 4,5%), με τη Γαλλία και την Ισπανία να καταγράφουν τις μεγαλύτερες μειώσεις λόγω εκρίζωσης αμπελώνων.
Διακυμάνσεις στην Παραγωγή: Η παγκόσμια παραγωγή ανήλθε στα 227 εκατ. εκατόλιτρα (mhl), σημειώνοντας οριακή αύξηση 0,6% σε σχέση με το 2024, αλλά παρέμεινε κατά 9,4% χαμηλότερη από τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας λόγω κλιματικής μεταβλητότητας.
Πτώση της Κατανάλωσης: Η παγκόσμια κατανάλωση μειώθηκε κατά 2,7% (στα 208 mhl , 2019 244 mhl, μείωση κατά 14,75%), επηρεασμένη από οικονομικές πιέσεις και αλλαγές στις συνήθειες των καταναλωτών (π.χ. χαμηλότερη πρόσληψη αλκοόλ από τους νέους.
Πιέσεις στο Διεθνές Εμπόριο: Οι παγκόσμιες εξαγωγές υποχώρησαν κατά 4,7% σε όγκο και κατά 6,7% σε αξία (στα 33,8 δις EUR), εξαιτίας δασμολογικών αβεβαιοτήτων και εξασθένησης της ζήτησης.
Σήμερα και μέχρι το 2027, όπως σημειώνει η ΚΕΟΣΟΕ, έχουν θεσπισθεί τομεακές παρεμβάσεις που περιλαμβάνονται στο ΣΣ ΚΑΠ 2023 – 2027 που έχουν στόχο, την βελτίωση των επιδόσεων των αμπελοοινικών επιχειρήσεων της Ένωσης και της προσαρμογής τους στις απαιτήσεις της αγοράς, καθώς και αύξηση της μακροπρόθεσμης ανταγωνιστικότητάς τους όσον αφορά την παραγωγή και εμπορία προϊόντων αμπέλου, συμπεριλαμβανομένης της εξοικονόμησης ενέργειας, της συνολικής ενεργειακής απόδοσης και των βιώσιμων διαδικασιών, αλλά και την βελτίωση της οικονομικής βιωσιμότητας και της ανταγωνιστικότητας των οινοπαραγωγών της Ένωσης, καθώς και την ενίσχυση του προσανατολισμού τους στην αγορά και την αύξηση της ανταγωνιστικότητας των γεωργικών εκμεταλλεύσεων, τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μακροπρόθεσμα.
Τα προβλεπόμενα σήμερα μέτρα του τομεακού προγράμματος οίνου, όπως :
- Αναδιάρθρωση και Μετατροπή Αμπελώνων (Π2-58.1)
- Επενδύσεις σε Υλικά και Άυλα Περιουσιακά Στοιχεία (Π2-58.2)
- Ενημέρωση σε Κράτη Μέλη (Π2-58.4)
- Προώθηση Οίνων σε Τρίτες Χώρες (Π2-58.5)
- «Πράσινες» Επενδύσεις για τη Βιωσιμότητα της Οινοπαραγωγής (Π2-58.6),
σύμφωνα με τα κείμενα των διαβουλεύσεων της ΚΑΠ 2028 – 2034 ,δεν είναι υποχρεωτικό να χρηματοδοτηθούν, όπως ισχύει στην ισχύουσα ΚΑΠ 2023 – 2027.
Η συγκεκριμένη αλλαγή, όπως εξηγεί η ΚΕΟΣΟΕ, απορρέει από τη νομοθετική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη μεταρρύθμιση της ΚΑΠ 2028–2034 (COM(2025) 560), η οποία παρουσιάστηκε τον Ιούλιο του 2025 παράλληλα με το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (MFF).
Στο νέο αυτό πλαίσιο, όπως αναφέρεται, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εισάγει μια ριζική απλούστευση και αναδιάρθρωση της αρχιτεκτονικής των πόρων. Η βασική διαφοροποίηση που καθιστά προαιρετικά τα τομεακά προγράμματα (όπως του οίνου) εντοπίζεται στα εξής σημεία της πρότασης:
Κατάργηση της Υποχρεωτικής Δέσμευσης Πόρων (Ringfencing): Στο κείμενο της πρότασης καταργείται η υποχρέωση των κρατών-μελών να κατευθύνουν συγκεκριμένα, εγγυημένα ποσοστά ή κονδύλια του εθνικού τους φακέλου σε επιμέρους τομεακά προγράμματα.
Μεταφορά της λήψης αποφάσεων στα Κράτη-Μέλη: Όπως ορίζεται στη φιλοσοφία του νέου «Ταμείου Εθνικής και Περιφερειακής Εταιρικής Σχέσης» (NRP Fund) που αντικαθιστά τα παραδοσιακά ταμεία (ΕΓΤΕ και ΕΓΤΑΑ), δίνεται πλήρης ευελιξία στα κράτη-μέλη να σχεδιάσουν τα δικά τους στρατηγικά σχέδια. Σύμφωνα με την ανάλυση της πρότασης από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, τα κράτη δεν υποχρεούνται πλέον εκ του κανονισμού να αφιερώσουν συγκεκριμένο προϋπολογισμό για τα προγράμματα οίνου (wine programmes), περιβαλλοντικά μέτρα ή νέους αγρότες.
Συνεπώς, η χρηματοδότηση του τομέα του οίνου παύει να είναι οριζόντια δεσμευτική σε ευρωπαϊκό επίπεδο και επαφίεται αποκλειστικά στην πολιτική βούληση και την ιεράρχηση αναγκών του κάθε κράτους-μέλους κατά τη διαμόρφωση του εθνικού του σχεδίου.
