Ο φελλός άρχισε να χρησιμοποιείται στα τέλη του 1600 και αντικατέστησε γυάλινα πώματα, τα οποία παρόλο που λειτουργούσαν δεν ήταν εύχρηστα, καθότι ήταν δύσκολο να αφαιρεθούν χωρίς να σπάσουν το μπουκάλι.
Έγινε ανάρπαστος τον 17ο αιώνα όταν ανακαλύφθηκε ότι «σφραγίζει» το κρασί, επιβραδύνοντας την διαδικασία της οξείδωσης. Πιο συγκεκριμένα, ο φελλός διαθέτει μικροπόρους οι οποίοι επιτρέπουν την διέλευση μιας ελάχιστης ποσότητας οξυγόνου στο κρασί. Έτσι, χάρη στην επαφή του κρασιού με το οξυγόνο, με τον καιρό αναπτύσσονται τα λεγόμενα «τριτογενή αρώματα» ή αρώματα παλαίωσης και αφαιρούνται σιγά σιγά τα θειώδη που προστέθηκαν κατά την εμφιάλωση έτσι ώστε το κρασί να διατηρηθεί φρέσκο.
Ποιο είναι όμως το ταξίδι του φελλού από το δέντρο στη φιάλη; Ο φελλός προέρχεται από δέντρα δρυός (Quercus suber). Ένα δέντρο δρυός όμως δεν αγγίζεται πριν από τα 25 χρόνια ζωής του. Ακόμα και τότε, αφού τρυγηθεί, δεν δίνει φελλό αρκετά καλό σε ποιότητα. Επιπλέον, το δέντρο δεν μπορεί να τρυγηθεί δεύτερη φορά, σε διάστημα 9 ετών. Πρέπει λοιπόν να περάσουν 43 χρόνια πριν ένα δέντρο μπορέσει να παράξει υψηλής ποιότητας φελλό.
Ο τρύγος είναι μια καλοκαιρινή διαδικασία. Αφού συλλεχθεί ο φλοιός, μεταφέρεται για κάποιους μήνες σε καθαρές επιφάνειες, όπου «αποξηραίνεται». Αυτή η διαδικασία διαρκεί έναν με έξι μήνες, ανάλογα με την πυκνότητα και την υγρασία του ξύλου. Στη συνέχεια, περνάει από διάφορες διαδικασίες, με αρχή τον βρασμό του φλοιού σε μεγάλες ανοξείδωτες δεξαμενές για να αποστειρωθεί και να μαλακώσει έτσι ώστε να μπορεί να μεταβληθεί το σχήμα του. Ακολουθεί το κόψιμο και ξανά πλύσιμο, καθάρισμα, αποστείρωση και ξήρανση. Στο σημείο αυτό οι έτοιμοι πλέον φελλοί διαχωρίζονται ανάλογα με την ποιότητά τους και είναι έτοιμοι για χρήση.
Ποιοι είναι οι παράγοντες ποιότητας ενός φελλού; Ο φελλός στο ταξίδι του από το δέντρο στη φιάλη περνάει από πολλαπλούς ελέγχους. ‘Ενας πολύ σημαντικός παράγοντας ποιότητας είναι η TCA, η χημική ένωση 2,4,6 – χλωροανισόλη που απαντάται στον φελλό, η οποία προκαλεί ελαττωματικά αρώματα «μούχλας» ή υγρού ξύλου στο κρασί, το οποίο λέγεται ότι είναι φελλωμένο. Σήμερα κάποιες βιομηχανίες κατάφεραν με διάφορες καινοτόμες μεθόδους να ξεφορτωθούν την TCA από τους φελλούς τους.
Εναλλακτικές μεθόδους αποτελούν τα βιδωτά πώματα, τα οποία δεν επιτρέπουν καμία διέλευση οξυγόνου στο κρασί, τα αποτελέσματα των οποίων είναι ακόμα υπό διερεύνηση. Τέλος, ένα συνθετικό πώμα από ζαχαροκάλαμο, που λόγω του ότι είναι συνθετικό είναι και TCA-free, επιτρέπει την ελεγχόμενη διέλευση του οξυγόνου και είναι ανακυκλώσιμο. Παρόλο που φαίνεται να υπάρχουν πλέον εναλλακτικές, ο φυσικός φελλός συνεχίζει να κυριαρχεί στη βιομηχανία.
Με στοιχεία από thewinecellarinsider.com
