του Πέτρου Γκόγκου
Το βράδυ του Σαββάτου 28 Μαΐου, άνοιξε και επίσημα η αυλαία για το «υβριδικό» ντοκιμαντέρ – ταινία μυθοπλασία «Arcadia 1900, Champagne d’ Orient», μια παραγωγή που ρίχνει φως στην άγνωστη ιστορία της οινοποιίας των Αδελφών Παπανικολάου, που στις Ρίζες της Τεγέας, «έπιασαν τη μαγιά» στα τέλη του 19ου αιώνα για αυτό που οι περισσότεροι σήμερα αναγνωρίζουμε ως το success story του ελληνικού οίνου.
Αν και η ταινία μόλις αυτές τις ημέρες βρίσκει το δρόμο της για τις κινηματογραφικές αίθουσες της χώρας και άρα το ευρύ κοινό, ήδη έχουν γραφτεί πολλά για αυτήν από κριτικούς και θιασώτες των φεστιβάλ κινηματογράφου. Όσοι βρέθηκαν στην Τρίπολη το βράδυ του περασμένου Σαββάτου, είχαν την ευκαιρία να παραλάβουν το κεντρικό μήνυμα του δραματοποιημένου ντοκιμαντέρ από ίδιο τον δημιουργό, τον σκηνοθέτη και σεναριογράφο Κώστα Σπυρόπουλο, που με δύο λέξεις συνοψίζεται στο: «Χαμένες ευκαιρίες».
Στον σκελετό της αφήγησης βρίσκονται: Η άνοδος και η πτώση μιας μυθικής οινοποιίας στην Αρκαδία, η μεθοδικότητα ενός επιστήμονα οινολόγου, του Βασίλη Παπανικολάου, με γρήγορα «μαρκετίστικα» αντανακλαστικά και το επιχειρηματικό δαιμόνιο του αδερφού του Νικόλαου και του πατέρα τους Σπυρίδωνα που έπεσε με μεγάλη ταχύτητα πάνω στο τείχος που ύψωσε η φρέσκια αθηναϊκή ελίτ του πρώιμου Μεσοπολέμου.
Όλα αυτά, με φόντο το ανεκπλήρωτο και πάντα επίκαιρο όραμα του Αλέξανδρου Παπαναστασίου (πατέρα των Συνεταιρισμών στην Ελλάδα) για την αγροτική παραγωγή, που είχε για πυρήνα του την εκπαίδευση των αγροτών και την εμπότιση στις συνειδήσεις τους, της ουσίας του συνεργατισμού. Ή -για την ακρίβεια- της απουσίας των στοιχείων αυτών, που έγιναν άλλωστε η αιτία για τον σχηματισμό του αγροτικού οράματος αυτού.
A bon vin pas d’ enseigne
«A bon vin pas d’ enseigne» (το καλό κρασί δεν έχει ανάγκη διαφήμισης). Με αυτό το λιτό μότο έντυνε τις διαφημιστικές καταχωρήσεις του ο Βασίλειος Παπανικολάου στις αθηναϊκές εφημερίδες της εποχής. Παράλληλα, στη Διεθνή Έκθεση του Σαν Φρανσίσκο, είχε την έμπνευση να εξασφαλίσει την φωτογράφιση γυναικών πάνω στα νέα μοντέλα της Ford κρατώντας τα πολυβραβευμένα αφρώδη κρασιά του. Δυναμική ήταν και η προσέγγισή του στο πεδίο της επιστήμης της οινοποίησης, προχωρώντας σε δεκάδες επιστημονικές δημοσιεύσεις, μια εκ των οποίων, «Η Αρκαδία υπό Οινολογικήν Έποψιν» έδωσε και την «ατάκα» που έγινε ο τίτλος του φιλμ («η Αρκαδία θα μπορούσε να γίνει η Καμπανία της Ανατολής»). Βασιζόταν στην ομοιότητα της επαρχίας της Γαλλίας με το οροπέδιο της Μαντινείας σε ό, τι αφορά την σύσταση του εδάφους, το μικροκλίμα, το υψόμετρο και, ιδίως, την καλλιέργεια της αρωματικής ποικιλίας Φιλέρι.
Τολμηρή ήταν και η τοποθέτησή του σε ζητήματα, όπως ήταν η αποκήρυξη του ρητινίτη οίνου (ρετσίνα), η επιβολή δασμών στους εισαγόμενους οίνους ώστε να εξασφαλιστεί χώρος για την ελληνική οινοποιία, ενώ με αφορμή την σταφιδική κρίση, πρότεινε τη χρήση της σταφίδας στην οινοποιία, όπως έκαναν οι Γάλλοι όταν τα αμπέλια τους καταστράφηκαν από τη φυλλοξήρα.
Και αν πράγματι, το καλό κρασί, δεν χρειάζεται διαφήμιση, το σύγχρονο καλό ελληνικό κρασί, χρειαζόταν ένα μύθο, τον οποίο βρίσκει στην εν λόγω κινηματογραφική προσπάθεια, σύμφωνα με τον Οινοποιό Γιάννη Τσέλεπο, ο οποίος παρακολούθησε την εξέλιξη της κινηματογραφικής προσπάθειας, συνδράμοντας σημαντικά στην εκπόνηση της απαιτητικής έρευνας που ξεκίνησε από το σκηνοθέτη Κώστα Σπυρόπουλο, το 2015.
