Το χαρακτηριστικό αυτό δεν είναι απλώς μορφολογικό. Οι χαλαρότερες συστάδες συνδέονται με πιο ομοιόμορφη ωρίμανση και σημαντικά χαμηλότερη ευαισθησία σε ασθένειες όπως η σήψη των τσαμπιών. Στην πράξη, αυτό μεταφράζεται σε καλύτερη υγιεινή του καρπού, λιγότερες παρεμβάσεις φυτοπροστασίας και, τελικά, σε σταφύλια υψηλότερης ποιότητας που διευκολύνουν τη διαχείριση του αμπελώνα.
Ειδικότερα, η ερευνητική ομάδα Vitigen διαπίστωσε ότι ο VP11 παράγει περίπου 50% λιγότερη βιώσιμη γύρη και λιγότερους σπόρους ανά μούρο σε σύγκριση με άλλους συμβατικούς κλώνους Tempranillo. Το εύρημα αυτό υποδήλωνε μειωμένη γονιμότητα τόσο στη «αρσενική» όσο και στη «θηλυκή» λειτουργία του φυτού. Για να εντοπιστεί η αιτία, οι επιστήμονες προχώρησαν σε πλήρη αλληλούχιση του γονιδιώματος του VP11 με τεχνολογία μακράς ανάγνωσης και συνέκριναν τα δεδομένα με γονιδίωμα αναφοράς της ίδιας ποικιλίας.
Παράλληλα, η γενετική ανάλυση αποκάλυψε έντεκα σημαντικές δομικές αλλοιώσεις στο DNA. Ανάμεσά τους ξεχώρισε μια αμοιβαία μετατόπιση, δηλαδή μια ισορροπημένη ανταλλαγή γενετικών τμημάτων μεταξύ δύο διαφορετικών χρωμοσωμάτων. Η συγκεκριμένη μετατόπιση συσχετίστηκε άμεσα με τη μειωμένη βιωσιμότητα των γαμετών.
Στους απογόνους που προέκυψαν από αυτογονιμοποίηση του VP11, επιβίωσαν μόνο τα φυτά που κληρονόμησαν και τα δύο χρωμοσώματα που εμπλέκονται στη μετατόπιση. Όσοι γαμέτες έφεραν μη ισορροπημένο χρωμοσωμικό περιεχόμενο δεν αποδείχθηκαν βιώσιμοι. Με άλλα λόγια, η ταυτόχρονη παρουσία των δύο χρωμοσωμάτων είναι προϋπόθεση για τη γονιμότητα και τη σωστή ανάπτυξη των νέων φυτών.
Εν συνεχεία, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι τέτοιου είδους μεταλλάξεις μπορούν να αποδειχθούν ιδιαίτερα χρήσιμες σε καλλιέργειες που πολλαπλασιάζονται αγενώς, όπως το αμπέλι. Στην περίπτωση των κλώνων, μια μετάλλαξη που μειώνει τη γονιμότητα μπορεί να διατηρηθεί εφόσον προσφέρει σαφή αγρονομικά πλεονεκτήματα. Ο κλωνικός πολλαπλασιασμός επιτρέπει τη σταθεροποίηση αυτών των χαρακτηριστικών χωρίς να επηρεάζονται άλλα κρίσιμα στοιχεία που σχετίζονται με την ποιότητα και την τυπικότητα του κρασιού.
Ο VP11 εντοπίστηκε το 2000 σε ένα παλαιό αμπέλι με χαλαρές συστάδες στην περιοχή Elvillar της Álava και έκτοτε πολλαπλασιάζεται εμπορικά λόγω της οινοποιητικής του αξίας. Πολυετείς δοκιμές επιβεβαίωσαν ότι διατηρεί σταθερά τα διακριτικά του γνωρίσματα σε σύγκριση με άλλους παραδοσιακούς κλώνους.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό BMC Plant Biology, αναδεικνύει τη σημασία των προηγμένων τεχνολογιών αλληλούχισης για την κατανόηση των γενετικών παραλλαγών που επηρεάζουν κρίσιμα αγρονομικά χαρακτηριστικά. Παράλληλα, υπογραμμίζει πώς οι σωματικές μεταλλάξεις μπορούν να αξιοποιηθούν για βελτίωση εντός της ίδιας ποικιλίας, χωρίς την ανάγκη συμβατικών διασταυρώσεων, μια στρατηγική ιδιαίτερα χρήσιμη σε είδη με υψηλή ετερόζυγη σύσταση όπως η άμπελος.
Συνοψίζοντας, η ακριβής χαρτογράφηση του γενετικού μηχανισμού πίσω από τη μειωμένη καρπόδεση του VP11 ανοίγει νέους δρόμους για την επιλογή κλώνων προσαρμοσμένων στις σύγχρονες απαιτήσεις. Σε ένα περιβάλλον όπου η βιωσιμότητα, η μείωση των εισροών και η ποιότητα αποτελούν βασικές προτεραιότητες, η γενετική γνώση μετατρέπεται σε εργαλείο στρατηγικής σημασίας για την ανταγωνιστικότητα του αμπελοοινικού τομέα.
