Νέα επιστημονική μελέτη επιχειρεί να δώσει απάντηση, συνδυάζοντας την αμπελουργία με τα οικονομικά δεδομένα. Οι ερευνητές εξέτασαν διαφορετικές στρατηγικές απέναντι στην ολοένα εντονότερη θερμική καταπόνηση, από τη διατήρηση του υπάρχοντος αμπελώνα και τη χρήση συστημάτων σκίασης μέχρι την αλλαγή ποικιλίας ή ακόμη και τη μεταφορά της παραγωγής σε ψυχρότερη περιοχή.
Ως βασικό παράδειγμα χρησιμοποιήθηκε το Cabernet Sauvignon στη Napa Valley, μία περιοχή όπου τόσο η ποικιλία όσο και η προέλευση διαθέτουν τεράστια εμπορική αξία. Το οικονομικό μοντέλο κάλυψε περίοδο 30 ετών και συνυπολόγισε το κόστος εγκατάστασης του αμπελώνα, τις ετήσιες παραγωγικές δαπάνες, τις αποδόσεις και τα πιθανά έσοδα κάτω από τέσσερα διαφορετικά σενάρια θερμικής επιβάρυνσης.
Από τη σκίαση στην αλλαγή ποικιλίας
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι δεν υπάρχει μία λύση που να λειτουργεί σε όλες τις συνθήκες.
Όταν οι επιπτώσεις της αυξημένης θερμοκρασίας παραμένουν σχετικά περιορισμένες, η διατήρηση του Cabernet Sauvignon στον ίδιο αμπελώνα εξακολουθεί να αποτελεί την οικονομικά αποδοτικότερη επιλογή. Με άλλα λόγια, η πρόωρη εγκατάλειψη μιας εδραιωμένης ποικιλίας μπορεί να δημιουργήσει μεγαλύτερο κόστος από εκείνο που επιχειρεί να αντιμετωπίσει.
Η εικόνα αλλάζει όταν οι καύσωνες γίνονται συχνότεροι και οι απώλειες μεγαλύτερες. Σε συνθήκες μέτριας αλλά επαναλαμβανόμενης θερμικής πίεσης, τα δίχτυα ή υφάσματα σκίασης εμφανίζονται ως η συμφερότερη λύση. Περιορίζοντας την άμεση ηλιακή ακτινοβολία πάνω στα σταφύλια, μπορούν να μειώσουν τη θερμοκρασία του καρπού και τον κίνδυνο εγκαυμάτων, προστατεύοντας μέρος της παραγωγής χωρίς να απαιτείται αλλαγή ποικιλίας ή τόπου.
Όταν όμως το μοντέλο περνά στα ακραία σενάρια, η ισορροπία ανατρέπεται. Εκεί, η αντικατάσταση του Cabernet Sauvignon με μία περισσότερο ανθεκτική στη ζέστη ποικιλία εμφανίζεται ως η οικονομικά ισχυρότερη επιλογή. Ως παράδειγμα χρησιμοποιήθηκε το Carignane, το οποίο παρουσιάζει μικρότερη ευαισθησία απέναντι στις πολύ υψηλές θερμοκρασίες.
Το εύρημα είναι σημαντικό, γιατί υποδεικνύει ότι σε ένα θερμότερο μέλλον η συζήτηση μπορεί να πάψει να αφορά μόνο τον τρόπο προστασίας των σημερινών ποικιλιών και να στραφεί στο τι θα πρέπει να φυτεύεται εξαρχής.
Η μεταφορά του αμπελώνα δεν αποτελεί απαραίτητα τη λύση
Μία ακόμη επιλογή που εξέτασαν οι ερευνητές ήταν η μετακίνηση της παραγωγής από τη Napa Valley προς την ψυχρότερη Lake County.
Παρά τη λογική πίσω από την αναζήτηση ενός πιο δροσερού terroir, η συγκεκριμένη στρατηγική εμφάνισε τις χαμηλότερες οικονομικές επιδόσεις σε όλα τα σενάρια της μελέτης. Τα μικρότερα παραγωγικά κόστη της νέας περιοχής δεν ήταν αρκετά για να αντισταθμίσουν την απώλεια αξίας που συνοδεύει την απομάκρυνση από μια αναγνωρισμένη προέλευση όπως η Napa.
Και εδώ βρίσκεται μία από τις ιδιαιτερότητες του κρασιού σε σχέση με άλλα αγροτικά προϊόντα. Η αξία του δεν καθορίζεται αποκλειστικά από την πρώτη ύλη, αλλά από τη σχέση ανάμεσα στην ποικιλία, τον τόπο και την ταυτότητα που έχει δημιουργηθεί γύρω τους.
Οι καταναλωτές εμφανίζονται πρόθυμοι να πληρώσουν την προσαρμογή
Η μελέτη εξέτασε παράλληλα τη στάση των καταναλωτών, μέσα από έρευνα σε 308 Αμερικανούς οινόφιλους, από τους οποίους αξιοποιήθηκαν τελικά 303 έγκυρες απαντήσεις.
Όταν οι συμμετέχοντες πληροφορήθηκαν ότι η χρήση σκίασης είχε στόχο την προστασία των σταφυλιών από την ακραία ζέστη, δήλωσαν πρόθυμοι να πληρώσουν περίπου 17% περισσότερο για το κρασί. Η αντίστοιχη προσαύξηση έφτανε περίπου στο 12% για την αλλαγή σε ανθεκτικότερη ποικιλία και στο 11% όταν η παραγωγή μεταφερόταν σε διαφορετική περιοχή.
Οι ερευνητές, ωστόσο, επισημαίνουν ότι αυτή η επιπλέον προθυμία πληρωμής πιθανότατα δεν είναι μόνιμη. Καθώς τέτοιες πρακτικές θα γίνονται συνηθέστερες, η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή ενδέχεται να πάψει να αποτελεί κάτι για το οποίο ο καταναλωτής θα δέχεται σταθερά υψηλότερη τιμή.
Ένας διαφορετικός αμπελώνας αρχίζει να διαμορφώνεται
Η σημασία της μελέτης ξεπερνά τα όρια της Καλιφόρνιας. Οι υψηλές θερμοκρασίες μπορούν να επηρεάσουν την ανάπτυξη της ράγας, τις αποδόσεις, την οξύτητα, τα σάκχαρα και τις ενώσεις που συνδέονται με το χρώμα και τα αρωματικά χαρακτηριστικά του κρασιού. Στις ερυθρές ποικιλίες, ιδιαίτερα υψηλές θερμοκρασίες μπορούν επίσης να επηρεάσουν αρνητικά τις ανθοκυάνες.
Έτσι, η προσαρμογή του παγκόσμιου αμπελώνα δεν φαίνεται να ακολουθεί μία και μοναδική κατεύθυνση. Αρχικά μπορεί να σημαίνει διαφορετική διαχείριση της κόμης, καλύτερη σκίαση και νέες καλλιεργητικές τεχνικές. Αν όμως η θερμοκρασία συνεχίσει να ανεβαίνει και οι ακραίοι καύσωνες μετατραπούν από εξαίρεση σε κανονικότητα, το επόμενο βήμα ενδέχεται να είναι πολύ βαθύτερο.
Για αρκετές περιοχές, το κρίσιμο ερώτημα των επόμενων δεκαετιών ίσως δεν είναι πλέον μόνο πώς θα προστατεύσουν τις ποικιλίες που τις έκαναν διάσημες, αλλά ποιες ποικιλίες θα μπορούν πραγματικά να ευδοκιμήσουν στο κλίμα που έρχεται.
