Αρχικά, για τους αμπελουργούς και τους οινοπαραγωγούς, το επόμενο διάστημα θα είναι καθοριστικό, καθώς θα αποσαφηνιστεί το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα σχεδιαστούν τα μέτρα στήριξης του κλάδου μετά το 2027.
Το Συμβούλιο της ΕΕ ενέκρινε τη συγκεκριμένη θέση στις 19 Οκτωβρίου. Αντικείμενό της είναι η αναθεώρηση του κανονισμού για την κοινή οργάνωση των αγορών γεωργικών προϊόντων (ΚΟΑ), ο οποίος καθορίζει, μεταξύ άλλων, τους κανόνες για τη στήριξη των αγορών, τα τομεακά προγράμματα και τις προδιαγραφές εμπορίας στον ευρωπαϊκό αγροτικό τομέα.
Ειδικότερα, η συμφωνία είναι μερική, καθώς δεν περιλαμβάνει τις δημοσιονομικές διατάξεις και ορισμένα οριζόντια ζητήματα, τα οποία εξετάζονται ξεχωριστά στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων για τον προϋπολογισμό της ΕΕ της περιόδου 2028-2034.
Διαφορετική προσέγγιση για την αμπελουργία
Μεταξύ των βασικών σημείων της συμφωνίας, τα 27 κράτη-μέλη επιδιώκουν να καταστούν υποχρεωτικά ορισμένα μέτρα τομεακής στήριξης, κυρίως στους τομείς της μελισσοκομίας και των οπωροκηπευτικών.
Για τον αμπελοοινικό τομέα, ωστόσο, προτείνεται μια πιο περιορισμένη προσέγγιση. Σύμφωνα με τη θέση του Συμβουλίου, η υποχρεωτική εφαρμογή παρεμβάσεων θα αφορά μόνο συγκεκριμένες περιπτώσεις, ενώ θα υπάρχει δυνατότητα παρεκκλίσεων σε εθνικό επίπεδο, ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι ιδιαίτερες συνθήκες κάθε χώρας. Η συγκεκριμένη πρόβλεψη αναμένεται να απασχολήσει ιδιαίτερα τον κλάδο των αλκοολούχων ποτών και του κρασιού, καθώς ενδέχεται να επηρεάσει τον τρόπο σχεδιασμού της μελλοντικής δημόσιας στήριξης προς τους αμπελώνες και τους οινοπαραγωγούς μετά το 2027.
Παράλληλα, αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο τα μέτρα που αφορούν το κρασί να μην εφαρμόζονται με απολύτως ενιαίο τρόπο σε όλες τις οινοπαραγωγικές χώρες, ανάλογα με το πώς θα οριστούν και θα αξιοποιηθούν οι εθνικές παρεκκλίσεις.
Νέοι κανόνες εμπορίας και προέλευσης προϊόντων
Η μερική θέση του Συμβουλίου ανοίγει επίσης τον δρόμο για τη θέσπιση νέων προδιαγραφών εμπορίας για τις πρωτεϊνούχες καλλιέργειες, το βόειο και το χοιρινό κρέας, το πρόβειο και το κατσικίσιο κρέας, καθώς και το ρύζι, με στόχο να περιλαμβάνονται πληροφορίες για την προέλευση των προϊόντων.
Επιπλέον, τα κράτη-μέλη επιθυμούν να διατηρηθεί η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την εναρμόνιση των κανόνων παραγωγής και εμπορίας των φυτών κάνναβης, προσθέτοντας παράλληλα δικλίδες ασφαλείας, ώστε το νέο πλαίσιο να μην έρχεται σε σύγκρουση με τις εθνικές ρυθμίσεις για τη δημόσια ασφάλεια και τον έλεγχο των ναρκωτικών ουσιών.
Σε εξέλιξη οι διαπραγματεύσεις για τη νέα ΚΑΠ
Η αναθεώρηση της κοινής οργάνωσης των αγορών προχωρά παράλληλα με τις ευρύτερες διαπραγματεύσεις για το μέλλον της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής. Παρότι οι κυβερνήσεις έχουν πλέον συμφωνήσει στη θέση τους για τον κανονισμό των αγορών, οι συζητήσεις για το συνολικό πακέτο μεταρρυθμίσεων συνεχίζονται στο πλαίσιο του Συμβουλίου.
Στόχος παραμένει η επίτευξη μερικής γενικής προσέγγισης κατά τη συνάντηση των υπουργών Γεωργίας της ΕΕ, στις 28 και 29 Οκτωβρίου στο Λουξεμβούργο.
Υπενθυμίζεται ότι στις 19 Οκτωβρίου, εμπειρογνώμονες των κρατών-μελών σε θέματα αγροτικής πολιτικής συνεδρίασαν στην Ειδική Επιτροπή Γεωργίας, προκειμένου να εξετάσουν τις τελευταίες αλλαγές που προώθησε τις προηγούμενες εβδομάδες η Ιρλανδία, η οποία ασκεί την εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου.
Σύμφωνα με την αποτίμηση των συνομιλιών, τα κράτη-μέλη υποστήριξαν σε μεγάλο βαθμό τις προσπάθειες της ιρλανδικής προεδρίας για την προώθηση της συμφωνίας, ενώ πολλές αντιπροσωπείες εκτίμησαν ότι οι διαπραγματεύσεις κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση.
Τα ανοιχτά ζητήματα πριν από τις τελικές αποφάσεις
Παρά την πρόοδο, παραμένουν αρκετά πολιτικά ευαίσθητα ζητήματα ενόψει της συνάντησης των υπουργών στο Λουξεμβούργο.
Ένα από τα βασικότερα σημεία διαφωνίας αφορά τον βαθμό ευελιξίας που θα διαθέτουν οι εθνικές κυβερνήσεις κατά την εφαρμογή της νέας ΚΑΠ, χωρίς να υπονομεύεται ο κοινός ευρωπαϊκός χαρακτήρας της πολιτικής.
Άλλα ζητήματα που παραμένουν ανοιχτά είναι το ποσοστό της εισοδηματικής στήριξης που θα μπορεί να συνδέεται άμεσα με την παραγωγή, το ποσοστό ελέγχων, καθώς και οι νέοι όροι που θα συνοδεύουν τις αγροτικές ενισχύσεις.
Η μερική συμφωνία για την κοινή οργάνωση των αγορών προσφέρει στα κράτη-μέλη μια κοινή βάση ενόψει των διαπραγματεύσεων μεταξύ των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων. Ωστόσο, οι δυσκολότερες αποφάσεις σχετικά με τον προϋπολογισμό εξακολουθούν να εκκρεμούν.
Καθώς το δημοσιονομικό σκέλος έχει εξαιρεθεί από την παρούσα συμφωνία, το κείμενο αποτυπώνει κυρίως την κατεύθυνση πολιτικής που προκρίνουν τα κράτη-μέλη και όχι την οριστική μορφή του νέου πλαισίου λειτουργίας των γεωργικών αγορών.
Τι σημαίνουν οι εξελίξεις για το κρασί
Για τον αμπελοοινικό τομέα, το γενικό πλαίσιο αρχίζει να διαμορφώνεται, χωρίς ωστόσο να έχουν ληφθεί οριστικές αποφάσεις.
Το Συμβούλιο δείχνει να υποστηρίζει τη διατήρηση της δυνατότητας εφαρμογής μέτρων παρέμβασης στην αμπελουργία, αποφεύγοντας παράλληλα την καθολική και αυτόματη υποχρεωτική εφαρμογή τους σε όλες τις περιπτώσεις. Το κατά πόσο αυτή η ισορροπία θα διατηρηθεί στην επόμενη φάση θα εξαρτηθεί από τις διαπραγματεύσεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, αλλά και από τις ευρύτερες αποφάσεις που θα ληφθούν στο πλαίσιο του νέου δημοσιονομικού κύκλου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
