Το κρασί βρίσκεται σε μια ιδιαίτερη θέση μέσα σε αυτή τη συζήτηση. Δεν είναι ένα προϊόν απόλυτα σταθερής βιομηχανικής συνταγής. Η αλκοόλη του επηρεάζεται από την ποικιλία, την περιοχή, το κλίμα, την ωρίμαση του σταφυλιού και τις επιλογές του οινοποιού. Γι’ αυτό και οι κανόνες που εφαρμόζονται οριζόντια σε όλο το αλκοόλ συχνά δημιουργούν για το κρασί περισσότερη γραφειοκρατία απ’ όση λύνουν.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το νέο φορολογικό μοντέλο στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου ο ειδικός φόρος στο κρασί συνδέεται πιο άμεσα με τον αλκοολικό βαθμό. Από τον Αύγουστο του 2023 τα κρασιά μεταξύ 11,5% και 14,5% φορολογούνταν προσωρινά σαν να είχαν 12,5% αλκοόλ, όμως αυτή η μεταβατική διευκόλυνση έληξε την 1η Φεβρουαρίου 2025, οδηγώντας σε φορολόγηση με βάση τον αναγραφόμενο αλκοολικό τίτλο.
Για το κρασί αυτό δεν είναι απλή λογιστική λεπτομέρεια. Μια μικρή διαφορά 0,5% στον αλκοολικό βαθμό μπορεί να σημαίνει αλλαγές σε τιμοκαταλόγους, εμπορικά συμβόλαια, κωδικούς προϊόντων, συστήματα αποθήκης και έγγραφα συμμόρφωσης. Εκπρόσωποι της βρετανικής αγοράς επισημαίνουν ότι μεγάλο μέρος των εισαγόμενων κρασιών εμφανίζει διαφοροποιήσεις στον αλκοολικό τίτλο από χρονιά σε χρονιά, γεγονός που μετατρέπει τη φυσική μεταβλητότητα της εσοδείας σε διοικητικό κόστος.
Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι αν η φορολογία πρέπει να λαμβάνει υπόψη την αλκοόλη. Είναι αν πρέπει να το κάνει με τρόπο τόσο λεπτομερή ώστε να τιμωρεί την ίδια τη φύση του κρασιού. Ένα πιο ευρύ φορολογικό εύρος για τα περισσότερα ήρεμα κρασιά, για παράδειγμα μεταξύ 11,5% και 14,5%, θα μπορούσε να προσφέρει σταθερότητα χωρίς να καταργεί την αρχή της υπεύθυνης φορολόγησης.
Παράλληλα, την ίδια ώρα, οι αλλαγές δεν περιορίζονται στους φόρους. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη θέσει σε εφαρμογή νέους κανόνες επισήμανσης για το κρασί, με υποχρεωτική παροχή πληροφοριών για συστατικά και διατροφική δήλωση. Οι παραγωγοί μπορούν να δίνουν μέρος αυτών των πληροφοριών μέσω ηλεκτρονικής ετικέτας ή QR code, ενώ αλλεργιογόνα και ενεργειακή αξία παραμένουν κρίσιμα στοιχεία για τη φυσική ετικέτα.
Αυτό είναι ένα βήμα προς μεγαλύτερη διαφάνεια, αλλά φέρνει και νέα ευθύνη. Για τα μεγάλα οινοποιεία, η προσαρμογή είναι κυρίως τεχνικό ζήτημα. Για μικρότερους παραγωγούς, εισαγωγείς και εξαγωγείς, όμως, σημαίνει χρόνο, κόστος και ανάγκη για ακριβή ψηφιακή διαχείριση πληροφοριών. Το κρασί εισέρχεται σε μια εποχή όπου η ετικέτα δεν είναι μόνο αισθητική ταυτότητα, αλλά και πεδίο κανονιστικής ακρίβειας.
Εν συνεχεία, ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και η κατηγορία των κρασιών με χαμηλό ή μηδενικό αλκοόλ. Το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο προβλέπει ότι ο όρος «alcohol-free» θα αφορά προϊόντα κάτω από 0,5% αλκοόλ, ενώ η ένδειξη «0,0%» θα χρησιμοποιείται για προϊόντα κάτω από 0,05%. Για κρασιά με μειωμένη αλκοόλη, πάνω από 0,5% αλλά τουλάχιστον 30% χαμηλότερα από τον τυπικό αλκοολικό βαθμό της κατηγορίας, προβλέπεται σαφέστερη ονομασία ως «reduced-alcohol».
Η εξέλιξη αυτή είναι σημαντική, γιατί το κρασί προσπαθεί να βρει θέση σε μια αγορά όπου η μετριοπάθεια γίνεται καταναλωτική τάση. Ωστόσο, η πρόκληση είναι λεπτή. Το ζητούμενο δεν είναι να αντιμετωπιστεί το κρασί απλώς ως ακόμη ένα ποτό που πρέπει να «αποαλκοολοποιηθεί», αλλά να προστατευθεί η ταυτότητα, η γεύση και η πολιτισμική του υπόσταση μέσα σε νέες κατηγορίες.
Στο ίδιο πλαίσιο μπαίνει και η συζήτηση για τις συσκευασίες. Η φιάλη κρασιού, ειδικά η γυάλινη, βρίσκεται στο επίκεντρο των νέων περιβαλλοντικών πολιτικών. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, το σύστημα Extended Producer Responsibility μεταφέρει μεγαλύτερο μέρος του κόστους διαχείρισης συσκευασιών στους παραγωγούς, με τις χρεώσεις να βασίζονται στο υλικό και στο βάρος της συσκευασίας. Για το 2025-2026, η βασική χρέωση για το γυαλί αναφέρεται στις 192 λίρες ανά τόνο, ενώ από το 2026-2027 οι χρεώσεις θα διαφοροποιούνται και με βάση την ανακυκλωσιμότητα.
Εξάλλου όσον αφορά, το κρασί, όπου η γυάλινη φιάλη παραμένει βασικό στοιχείο εικόνας, προστασίας και εμπορικής αξίας, τέτοιες πολιτικές μπορεί να αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο οι παραγωγοί σκέφτονται το βάρος, το σχήμα και τη βιωσιμότητα της συσκευασίας. Η ελαφρύτερη φιάλη δεν είναι πλέον μόνο οικολογική επιλογή· γίνεται οικονομική και κανονιστική ανάγκη.
Η μεγάλη πρόκληση για τη νομοθεσία του αλκοόλ είναι να γίνει πιο έξυπνη. Να προστατεύει τη δημόσια υγεία, να ενισχύει τη διαφάνεια και να μειώνει το περιβαλλοντικό αποτύπωμα, χωρίς να φορτώνει το κρασί με κανόνες που αγνοούν την αγροτική του φύση.
Συνοψίζοντας, το κρασί δεν ζητά εξαίρεση από την ευθύνη. Ζητά κανόνες που να καταλαβαίνουν τι είναι: προϊόν γης, χρόνου, κλίματος και ανθρώπινης επιλογής. Και όσο η αγορά αλλάζει, τόσο πιο καθαρό γίνεται πως η επόμενη μεγάλη μάχη του κρασιού δεν θα δοθεί μόνο στο ποτήρι, αλλά και στο χαρτί της νομοθεσίας.
