του Πέτρου Γκόγκου
Το χαμηλών τόνων Σαββατιανό από τον επίσης συνεσταλμένο αττικό αμπελώνα θα έλεγε κανείς ότι αποτελούν μια από τις λίγες περιπτώσεις που δεν έχουν παρασυρθεί τα τελευταία χρόνια τόσο όσο επιτρέπουν οι εξελίξεις γύρω από τον ελληνικό οίνο. Αντιμέτωπο το Σαββατιανό με τη ταμπέλα του «ντεμοντέ» αλλά και με εγχώριες αρωματικές ποικιλίες που κλέβουν την παράσταση στο τραπέζι, όσο ο αμπελώνας της Αττικής είναι ταυτισμένος με μια βαριά ιστορία που δεν χωρά αναμπελώσεις, οι επιλογές των οινοποιείων της περιοχής ήταν περιορισμένες.
Έτσι «πολιορκημένοι απ’ έξω κι από μέσα», παραφράζοντας τον Ρίτσο, οι επιλογές των αμπελουργών και οινοποιών της Αττικής ήταν είτε ο δρόμος προς τα πάνω είτε προς τα κάτω.
Η διαδρομή της πτώσης άφησε τη ρετσινιά και έφερε στα όριά της την περιοχή των Μεσογείων. Εδώ και μια δεκαετία όμως οι ισορροπίες αλλάζουν ξανά προς το καλύτερο, με τα πέντε οινοποιεία που απαρτίζουν την ομάδα Wines of Athensνα προσφέρουν δύο ενδιαφέρουσες διεξόδους που αποκτούν φανατικό κοινό έξω από τα σύνορα: Παλαιωμένο Σαββατιανό και ποιοτική ρετσίνα.
Την Τετάρτη 24 Νοεμβρίου, στο Μουσείο Οίνου Μάρκου στην Παλλήνη, έγινε μια ιδιαίτερη αβάν πρεμιέρ των φετινών ετικετών Σαββατιανού που θα κυκλοφορήσουν τις επόμενες εβδομάδες στην αγορά. Οι Αμπελώνες Μάρκου, η Μικροοινοποιία Μυλωνά, το Κτήμα Γ. Κοκοτού, το Οινοποιείο Παπαγιαννάκου και η Οινοποιία Αναστασίας Φράγκου παρουσίασαν μαζί με το αποτέλεσμα της φετινής δουλειάς τους και παλαιότερες χρονιές, σε μια επιβεβαίωση ότι η εν λόγω ποικιλία κερδίζει πόντους με το χρόνο.
Κοινή αίσθηση, ότι η δυναμική της ποικιλίας αλλάζει, με το Σαββατιανό να διεκδικεί με όλο και μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση την καθιέρωσή του στο καθημερινό τραπέζι αφού αν και η εγχώρια οινική κοινότητα εξακολουθεί να το… σνομπάρει, δεν συμβαίνει το ίδιο με το εξωτερικό. Ειδικά φέτος, τα παλαιωμένα Σαββατιανά έχουν εκλείψει από τις κάβες και τα εστιατόρια του εξωτερικού, με τις παραγγελίες σε ορισμένες περιπτώσεις να πιέζουν τα οινοποιεία να επιταχύνουν τη διαδικασία της εμφιάλωσης. Είναι θέμα χρόνου οι «gatekeepers» του κρασιού να αποδεχτούν τις γαστρονομικές δυνατότητες του Σαββατιανού και να ανοίξουν διάπλατα τις πύλες στην αγορά, αναφέρει ο τρίτης γενιάς αμπελουργός και οινοποιός Βασίλης Παπαγιαννάκος.
Με ή χωρίς βαρέλι, σηκώνει παλαίωση δεκαετίας το λευκό της Αττικής
Πρόκληση στην αναβάθμιση του Σαββατιανού, συνιστά η παλαίωσή του, κάτι που συνεπάγεται ότι τα οινοποιεία πρέπει να κρατήσουν πίσω την παραγωγή.
«Αδικείται φρέσκο το Σαββατιανό και είναι δύσκολο να βρει χώρο στην αγορά» αναφέρει ο Σταμάτης Μυλωνάς, εκ της Μικροοινοποιίας Μυλωνά στην Κερατέα. Σύμφωνα με τον ίδιο, τα δύο με τρία χρόνια παλαίωσης θεωρούνται απαραίτητα προκειμένου να μπορέσουν να αναδειχθούν οι φοβερές πιθανότητες της ποικιλίας. «Κάποιες λευκές ποικιλίες πρέπει να εξελίσσονται στη φιάλη. Το Σαββατιανό είναι μια από αυτές» συμπληρώνει ο ίδιος. Με την παλαίωση, τα φρέσκα άνθη τείνουν στα αποξηραμένα, όπως και τα φρούτα, αρχίζουν και θυμίζουν γλυκά του κουταλιού με το μπουκέτο των αρωμάτων να επεκτείνεται σε φυτικά στοιχεία όπως το σανό, τα ξερά χόρτα, τα αφυδατωμένα βότανα και τους ξηρούς καρπούς.
Ένα ευέλικτο και καθημερινό κρασί περιγράφει από την πλευρά της η Αν Κοκοτού, που παρακολουθεί μέσα από τους αμπελώνες του Κτήματος Κοκοτού στην Σταμάτα Αττικής την πορεία προς τη διεθνή καταξίωση της ποικιλίας. «Το Σαββατιανό δίνει ένα κρασί που ταιριάζει απόλυτα με την ελληνική γαστρονομία. Από αυτήν προέρχεται το πρώτο κρασί που εμφιαλώσαμε στις αρχές της δεκαετίας του 1980 και τα αμπέλια μας είναι 60 χρονών» θα πει η ίδια.
Στην ιστορικότητα του αμπελώνα στάθηκε και ο Νίκος Μάρκου. Στην παρουσίαση που διοργάνωσε η ομάδα Wines of Athens οι Αμπελώνες Μάρκου σέρβιραν και μια ετικέτα Σαββατιανού από το 2013, αποδεικνύοντας στους επισκέπτες ότι όταν δεν δουλεύεται γρήγορα η ποικιλία, μπορεί να αποτυπώσει στο έπακρο τη σοβαρή δουλειά που γίνεται τα τελευταία χρόνια γύρω από το αστικό κέντρο της Αθήνας. «Δεν είναι τυχαίο ότι μεγάλες ποσότητες φεύγουν για Καναδά και Αμερική, με απήχηση όχι στην κοινότητα των ομογενών αλλά σε θιασώτες της fusion ασιατικής κουζίνας» θα συμπληρώσει ο ίδιος.
«Δεν μπορούμε παρά να είμαστε ταγμένοι στο Σαββατιανό» θα πει από την πλευρά του ο Γιάννης Φράγκος. Τα αμπέλια της Οινοποιίας Φράγκου είναι διάσπαρτα στην Ραφήνα, στα Σπάτα και στο Πικέρμι και σε αυτό το τυπικό αττικό τοπίο, το Σαββατιανό έχει εξέχουσα θέση. «Ο κάθε τόπος έχει τη δική του ταυτότητα. Χρειάστηκε να γίνουν και λάθη, όπως η απεύθυνση σε ξένες ποικιλίες. Όμως υπερόπλο της Αττικής είναι το Σαββατιανό και η Ρετσίνα. Σκοπός μας είναι να πατήσουμε πάνω σε αυτό και να ξανασυστήσουμε στο εξωτερικό την ποικιλία μας» θα πει ο ίδιος.
